bởi Ban biên tập VMN   |   17-12-2018

kiểm duyệt bởi Chuyên Gia

Căn cứ khoa học
Căn cứ khoa học

Đối với bệnh nhân loãng xương, mặc dù thuốc kê toa có tác dụng giúp điều trị loãng xương một cách trực tiếp nhưng các nghiên cứu khoa học còn cho thấy một số vitamin và khoáng chất nhất định cũng có vai trò quan trọng không kém cạnh như một yếu tố hỗ trợ vì chúng giúp tăng cơ chế hấp thu các dưỡng chất.

Đôi khi, các hạn chế trong chế độ ăn, ăn thiếu khoa học, ăn không ngon miệng, rối loạn tiêu hóa hoặc các yếu tố thiếu ổn định trong bộ máy sinh học đều là các tác nhân ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dưỡng chất.

Ở các trường hợp như vậy, việc bổ sung các vitamin và khoáng chất bằng thực phẩm chức năng là hết sức cần thiết.

Vitamin và khoáng chất hỗ trợ điều trị loãng xương

Cơ thể của bệnh nhân loãng xương thường thiếu hụt nhiều dưỡng chất quan trọng, hoặc kém khả năng chuyển hóa các dưỡng chất đó để giúp cải thiện và bảo toàn cho hệ xương.

Vì thế, các vitamin và khoáng chất được chỉ định dưới đây cần được đưa vào diện lưu ý bổ sung đặc biệt để phần nào giúp ích và sinh được các giá trị bổ trợ trong quá trình điều trị loãng xương.

Canxi

Canxi là một trong những dưỡng chất quan trọng nhất cần bổ sung đối với bệnh loãng xương.

Theo Mayo Clinic, phụ nữ từ 51 tuổi trở lên nên uống ít nhất 1.200 miligam (mg) canxi mỗi ngày, nhưng không quá 2.000 mg.

Điều kiện lý tưởng nhất là bạn có thể bổ sung đủ lượng canxi từ chế độ ăn uống tự nhiên. Tuy nhiên, nếu không đáp ứng được thì thực phẩm chức năng bổ sung canxi sẽ là một trợ thủ đắc lực cho bạn.

Thực phẩm canxi chức năng được chia thành nhiều loại khác nhau. Chúng bao gồm canxi citrate (như chelated) hoặc canxi lactate và canxi gluconate. Tất cả đều rất dễ hấp thu.

Ngoài ra còn có loại canxi cacbonat, cùng với canxi citrate, là hai loại phổ biến nhất. Cacbonat có giá thành kinh tế và nó chứa đến 40% canxi nguyên tố trong khi citrate có giá thành cao hơn với lượng nguyên tố canxi ít hơn.

Về cơ chế, cơ thể bạn không thể hấp thu quá 500 mg canxi tại mỗi lần. Do đó, bạn nên chia thành nhiều lần uống trong ngày.

Bên cạnh đó, việc kết hợp thực phẩm chức năng với thức ăn tại các bữa chính cũng giúp tăng cường lượng hấp thu canxi.

Vitamin D

Tương tự như canxi, vitamin D cũng là dưỡng chất quan trọng giúp điều trị chứng loãng xương. Bởi vì để hấp thụ canxi, cơ thể cần có vitamin D. Tuy nhiên, vitamin D lại không có nhiều trong các thực phẩm tự nhiên.

Mặc dù chúng ta có thể tiếp xúc với ánh nắng để có vitamin D, nhưng vào mùa lạnh hoặc ở những vùng quốc gia có khí hậu lạnh, biện pháp này đôi lúc có nhiều hạn chế.

Về hàm lượng tiêu chuẩn, người trưởng thành trên 50 tuổi sẽ cần khoảng 20-25 mcg vitamin D mỗi ngày.

Thực phẩm chức năng bổ sung vitamin D có chứa cả 2 loại vitamin D2 và D3. Dù D3 được bác sĩ khuyến dùng nhiều hơn, nhưng suy cho cùng cả 2 loại dưỡng chất này đều có ích cho hệ xương.

Magiê

Magiê là một khoáng chất tự nhiên có chứa trong các loại hạt, rau sắc xanh đậm, bánh mì ngũ cốc nguyên hạt.

Một hệ xương chắc khỏe không thể thiếu vắng sự kết hợp của bộ đôi magiê và canxi.

Lượng magiê cần thiết cho cơ thể mỗi ngày từ 300 đến 500 mg mỗi ngày. Nếu chế độ ăn của bạn hầu như toàn thực phẩm chế biến sẵn, thì chắc chắn bạn sẽ không đáp ứng đủ lượng magiê.

Các nhà sản xuất thường bổ sung magiê và nhiều khoáng chất khác vào thực phẩm chức năng tổng hợp vitamin.

Khẩu phần lý tưởng tương ứng của canxi và magiê nên là 2:1. Tức trong thực phẩm chức năng tổng hợp vitamin bạn dùng, nếu có 1.000 mg canxi thì nên có thêm 500 mg magiê.

Ngoài ra các triệu chứng như tiêu chảy hoặc đau dạ dày là những tín hiệu cho thấy cơ thể dư thừa magiê. Lúc này, bạn nên bớt ăn thức ăn giàu magiê hoặc ngưng thực phẩm chức năng trong vài ngày.

Vitamin K

Nói một cách dễ hiểu, vitamin K đóng vài trò dán canxi để nó dính chặt vào xương.

Nên chú trọng hàm lượng tiêu thụ mỗi ngày là khoảng 150 mg, không nên thiếu và cũng không nên thừa.

Một lưu ý khác, vitamin K có phản ứng lại với một số loại thuốc, như thuốc làm loãng máu warfarin (Coumadin), do vậy, bạn nên tham vấn ý kiến bác sĩ trước khi muốn bổ sung thêm vitamin K bằng thực phẩm chức năng.

Nguyên tố Bo

Bo (Boron) là một nguyên tố vi lượng, có nghĩa là cơ thể chúng ta chỉ cần một lượng rất ít nguyên tố này.

Tuy vậy, nó lại có vai trò rất to lớn. Nó giúp chuyển hóa canxi hiệu quả hơn, kích hoạt một cách mạnh mẽ hơn các vitamin và khoáng chất giúp tái cấu trúc mật độ xương, vì thế nó giúp ích trong quá trình điều trị loãng xương.

Liều lượng khuyến dùng là từ 3 đến 5 mg Bo mỗi ngày. Thực phẩm tự nhiên có chứa  Bo bao gồm quả đào, táo, lê, nho và các loại hạt.

Vitamin tổng hợp không bao gồm nguyên tố Bo, vì thế bạn chỉ có thể sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung Bo.

Một số tác dụng phụ có khả năng xảy ra khi dùng loại thực phẩm chức năng này: buồn nôn, nôn mửa, mệt mỏi hoặc tiêu chảy.

Nguyên tố Silic

Silic (Silicon) là một khoáng chất vi lượng quan trọng khác. Nó bổ trợ cho sự phát triển khỏe mạnh của hệ xương, gân và dây chằng.

Chỉ cần khoảng 25 đến 50 mg silic mỗi ngày có thể giúp điều trị chứng loãng xương.

Tương tự như nguyên tố Bo, Silic là một khoáng chất phức tạp cần có ý kiến của chuyên gia trước khi sử dụng.

Thực phẩm chức năng thảo dược

Do đặc thù về thể trạng, cơ thể của một số chị em phụ nữ không cho phép điều trị loãng xương trực tiếp bằng thuốc kê toa. Lúc này, bác sĩ thường hướng người bệnh thay thế bằng các loại thảo mộc Đông y hoặc thực phẩm chức năng khác.

Tuy nhiên, biện pháp thay thế như vậy để lại nhiều khuất mắt do chúng không được thử nghiệm lâm sàng chính thống, hiểu biết về công dụng còn nhiều hạn chế.

Nhưng một nghiên cứu đã được công bố trên tờ Journal of Traditional and Complementary Medicine nói rằng, một công thức kết hợp với tỷ lệ 10: 8: 2 của 3 loại thảo mộc lần lượt có tên Herba epimedii, Fructus ligustri lucidi Fructus psoraleae đã được chứng minh tính hữu hiệu khi dùng điều trị loãng xương cho phụ nữ sau mãn kinh.

Các nhà nghiên cứu cho biết thêm, nó có tác dụng tương tự estrogen, một loại kích thích tố sản sinh tự nhiên trong cơ thể người phụ nữ.

Một số loại khác cũng được công bố bao gồm cây thiên ma (Black Cohosh) và cỏ đuôi ngựa (Horsetail). Tuy nhiên, các nghiên cứu về tác dụng điều trị loãng xương của chúng vẫn chưa được nghiên cứu kỹ.

Ai nên dùng thực phẩm chức năng bổ sung?

Ở một điều kiện lý tưởng nhất, một chế độ ăn uống lành mạnh đủ dưỡng chất, bao gồm đầy đủ các loại thực phẩm như ngũ cốc, trái cây, rau quả và protein, có thể không cần dùng thêm thực phẩm bổ sung nào khác.

Tuy nhiên trong thực tế, bác sĩ thường khuyên bệnh nhân loãng xương nên dùng thêm thực phẩm chức năng để đảm bảo nhu cầu dưỡng chất.

Đặc biệt là thực phẩm chức năng bổ sung canxi, các đối tượng ưu tiên dưới đây nên được bổ sung sớm bao gồm:

  • đối tượng ăn chay
  • đối tượng không dung nạp lactose (không dung nạp đường trong thực phẩm thức uống làm từ sữa gây đầy hơi, tiêu chảy)
  • đối tượng đang điều trị lâu dài bằng thuốc corticosteroid (thuốc giảm viêm, sưng, đỏ, ngứa, dị ứng…)
  • đối tượng mắc bệnh tiêu hóa, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu canxi, chẳng hạn như bệnh viêm ruột hoặc dị ứng gluten (một loại protein có trong nhiều loại bột như bột ngũ cốc, lúa mạch, lúa mì, yến mạch gây tiêu chảy, sụt cân, đau bụng…)

Mặt khác, các đối tượng mắc bệnh thận hoặc tuyến cận giáp không nên sử dụng thực phẩm chức năng vitamin tổng hợp một cách tùy ý. Bởi hai căn bệnh này ảnh hưởng đến chức năng chắt lọc canxi, vitamin D và một số vi dưỡng chất khác. Đấy là lý do tại sao bạn cần tham vấn ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất cứ một thực phẩm chức năng nào.

Hiện nay, có hai luồng ý kiến trái chiều về việc nên hay không sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung canxi và vitamin D, do quá thừa chất này có khả năng làm tăng nguy cơ phát sinh các vấn đề tim mạch.

Tuy nhiên, các kết quả áp đảo từ các nghiên cứu cho thấy ủng hộ quan điểm dùng thêm thực phẩm chức năng bổ sung canxi và vitamin D vì một lý lẽ cơ bản, điều trị loãng xương không thể không bổ sung hai khoáng chất này.

Một kết quả ủng hộ khác từ U.S. Preventive Services Task Force cho thấy, việc bổ sung vitamin D đã chứng minh tính hiệu quả về sự cải thiện độ chắc khỏe của xương, nó giúp giảm tỷ lệ gãy xương ở phụ nữ trên 65 tuổi.

Black cohosh. (2013, November 1)

https://mayoclinic.org/drugs-supplements/black-cohosh/interactions/hrb-20058861

Calcium/vitamin D. (n.d.)

https://nof.org/patients/treatment/calciumvitamin-d/

Chan, B. Y., Lau, K. S., Jiang, B., Kennelly, E. J., Kronenberg, F., & Kung, A. W. (2008). Ethanolic extract of Acetaea racemose (black cohosh) potentiates bone nodule formation in MC3T3-E1 preosteoblast cells [Abstract]. Bone, 43(3), 567-573

https://ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18555764

Corletto, F. (1999). Female climacteric osteoporosis therapy with titrated horsetail extract plus calcium. Minerva Ortopedica e Traumatologica, 50(5), 201-208.

Do you really need to take vitamin D supplements? (2014, May 2)

https://health.clevelandclinic.org/2014/05/do-you-really-need-a-vitamin-d-supplement-2/

Leung, P.-C., & Siu, W.-S.(2013, April-June). Herbal treatment for osteoporosis: A current review. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 3(2), 82-87

https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3924968/

Mayo Clinic Staff. (2015, August5). Calcium and calcium supplements: Achieving the right balance

https://mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/calcium-supplements/art-20047097

Mayo Clinic Staff. (2016, July 6). Osteoporosis: Self-management

https://mayoclinic.org/diseases-conditions/osteoporosis/manage/ptc-20207963

Nutritional supplements to build bone and help prevent osteoporosis. (2016, February 4)

https://spineuniverse.com/conditions/osteoporosis/nutritional-supplements-build-bone-help-prevent-osteoporosis

Osteoporosis self-care. (n.d.)

https://arthritis.org/about-arthritis/types/osteoporosis/self-care.php

Price, C. T., Langford, J. R., & Liporace, F. A. (2012, April 5). Essential nutrients for bone health and a review of their availability in the average North American diet. The Open Orthopaedics Journal, 6. 143-149

https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3330619/

Vitamin D and calcium to prevent fractures: Preventive medication. (2013, February)

https://uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/UpdateSummaryFinal/vitamin-d-and-calcium-to-prevent-fractures-preventive-medication