Viêm gan là tình trạng nhiễm trùng dẫn đến tổn thương gan. Viêm gan có nhiều loại, điển hình như viêm gan A, viêm gan B,… Các biểu hiện về triệu chứng của viêm gan là khá giống nhau.

Khái niệm   |   Phân loại   |    Triệu chứng   |   Chẩn đoán   |   

Nguyên nhân   |   Phòng ngừa   |   Điều trị

Khái niệm   |   Phân loại   |    

Triệu chứng   |   Chẩn đoán   |   

Nguyên nhân   |   Phòng ngừa   |   Điều trị

Theo Bộ y tế Việt Nam, hiện nay có đến hơn 10 triệu người nhiễm virút viêm gan. Hơn một nửa số này tiến triển thành xơ gan, ung thư gan. Và mỗi năm có khoảng hơn 30.000 người tử vong do viêm gan B và viêm gan C.

Đọc nhanh

  • Bệnh viêm gan vi rút diễn biến thầm lặng, đến 90% bệnh nhân không hay biết về tình trạng đã bị lây nhiễm.
  • Hiện nay, bệnh nhân viêm gan phần lớn chưa được tiếp cận điều trị một cách thỏa đáng do chi phí điều trị còn khá cao.
  • Tốc độ lây truyền của vi rút viêm gan rất nhanh và nguy hiểm.
  • Gan là cơ quan đảm trách đến hơn 500 chức năng. Trong đó các chức năng chính phải kể đến bao gồm giải độc làm sạch máu, tích trữ nhiều loại vitamin và sản sinh kích thích tố.
  • Viêm gan sẽ làm gián đoạn/nhiễu loạn các quá trình này và tạo ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng lên khắp cơ thể.
  • Có ít nhất năm loại virút gây bệnh viêm gan. Ba loại phổ biến nhất là viêm gan siêu vi A, B và C. Bị nhiễm trùng với bất kỳ loại nào trong ba số này đều có thể gây tử vong.
  • Những chứng viêm nhiễm gan khác có thể là do tình trạng sử dụng quá nhiều rượu/bia hoặc do khả năng tự miễn dịch của nó cấu thành.
  • Bài viết này sẽ tập trung xem xét viêm gan A, B và C. Đây là những dạng viêm từ siêu vi khuẩn và thường gặp nhất.

Bệnh viêm gan là gì?

Viêm gan là tình trạng nhiễm khuẩn/virút ở gan, có thể xảy ra với mọi đối tượng kể cả người già lẫn trẻ nhỏ.

Có nhiều hơn năm loại virút gây viêm gan nhưng phổ biến nhất vẫn là viêm gan A, B và C. Mỗi loại mang một đặc điểm khác nhau, do đó phương pháp điều trị khá là đa dạng.

Người bệnh viêm gan thường không nhìn thấy có triệu chứng cụ thể nào trong giai đoạn đầu. Việc phát hiện bệnh hầu hết phát sinh tại thời điểm mà gan đã bị tổn thương nặng, hoặc chuyển tiến đến những giai đoạn ít còn khả năng hồi phục.

Phần đông các trường hợp phát hiện bệnh do có quan tâm đến việc kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc thông qua việc hiến máu nhân đạo.

Có mấy loại viêm gan

viêm gan

Viêm gan có nhiều loại khác nhau, nhưng triệu chứng hầu như đều giống nhau. Viêm gan có thể có dạng cấp tính và mãn tính.

Ba loại viêm gan phổ biến nhất hiện nay là viêm gan A, B và C. Mỗi loại do một loại vi rút gây ra. Cả ba loại này có thể cấp tính, kéo dài trong 6 tháng hoặc ít hơn, riêng viêm gan B và C có thể mạn tính, kéo dài lâu hơn.

Từng loại có những đặc điểm và cách thức lây truyền khác nhau, nhưng triệu chứng nhìn chung có xu hướng tương tự nhau.

Viêm gan A

Viêm gan A thường rất nhẹ, và hầu hết mọi trường hợp có khả năng hồi phục hoàn toàn. Sau đó hệ miễn dịch đã nhận dạng con virút này và bảo vệ bạn suốt phần đời còn lại.

Tuy vậy, nếu để bệnh tình cấp tiến, các triệu chứng nặng hơn sẽ xuất hiện và có thể đe dọa đến tính mạng.

Virút viêm gan A đặc biệt xuất hiện nhiều trong môi trường sinh hoạt kém vệ sinh.

Hiện nay đã có vác-xin bảo vệ chống lại vi-rút này.

Viêm gan B

Viêm gan B có thể lây truyền khi một người:

  • quan hệ tình dục với người bệnh không áp dụng biện pháp bảo vệ an toàn
  • tham gia xăm mình nghệ thuật với kim xăm không được khử trùng
  • tiếp xúc với dụng cụ sắt nhọn, nhất là dụng cụ y tế như kềm nha khoa
  • dùng chung vật dụng cá nhân như dao cạo, bàn chải răng
  • bị cắn bởi một người nhiễm bệnh

Một bà mẹ nhiễm bệnh có thể truyền sang con khi cho con bú.

Một khi bị viêm gan B, gan sẽ sưng phồng, nhiều thiệt hại nghiêm trọng sau đó có thể theo sau.

Bệnh viêm gan B có thể mạn tính, biến chứng gây mô sẹo lên gan và thành xơ gan, thậm chí ung thư gan, còn gọi là ung thư biểu mô tế bào gan.

Trong năm 2015, số lượng tử vong do viêm gan B trên toàn thế giới lên đến 887.000 ca, chủ yếu do biến chứng gây nên.

Đã có vác-xin phòng bệnh viêm gan B.

Hiện nay, vẫn chưa có phương pháp điều trị viêm gan B một cách cụ thể. Nhưng theo thống kê cho thấy, tỷ lệ mắc bệnh đã giảm ở những nước có vác-xin, và thuốc chủng ngừa này có hiệu quả đến 95%.

Viêm gan C

Viêm gan C có thể dẫn đến tổn thương gan và phù gan.

Đáng chú ý, khoảng 1 trong 4 bệnh nhân viêm gan C bị biến chứng thành xơ gan, một khoảng cách rất gần đến ung thư gan.

Tham gia chương trình hiến máu nhân đạo “có thể” giúp phát hiện virút viêm gan C. Vì thế, người bệnh nhận máu hoặc tạng hiến có nguy cơ bị truyền nhiễm không hay biết.

Các nhóm nguy cơ khác bao gồm nhân viên ngành y tế do tiếp xúc với dụng cụ y tế sắc nhọn, người sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch và trẻ sinh ra từ các bà mẹ đã nhiễm viêm gan C.

Việt Nam hiện có khoảng hơn 1 triệu người đang nhiễm virút viêm gan C.

Hiện nay chưa có vác-xin phòng bệnh viêm gan C. Dù vậy, phương pháp điều trị đã có tuy chi phí còn hơi cao.

Điều trị

Một số loại và trường hợp viêm gan có thể chữa lành mà không cần can thiệp thuốc dược, nhưng đôi khi nó có thể tiến triển thành mô sẹo hoặc xơ gan.

Cách điều trị viêm gan A

Không có cách điều trị đặc hiệu đối với bệnh viêm gan A. Thường thì bác sĩ sẽ tư vấn cho bệnh nhân để tránh dùng bia rượu và các chất kích thích khác trong quá trình phục hồi. Hầu hết bệnh nhân viêm gan A sẽ hồi phục mà không cần đến sự can thiệp của thuốc.

Cách điều trị viêm gan B

Bệnh nhân viêm gan B cần nghỉ ngơi và hoàn toàn tránh xa rượu/bia. Bác sĩ có thể sẽ kê đơn loại thuốc kháng vi-rút được gọi là interferon cho người bệnh, hoặc các liệu pháp ức chế kháng virút khác.

Cách điều trị viêm gan C

Bệnh nhân viêm gan C được kê thuốc kháng vi-rút, có hoặc không có ribavirin.

Một số thuốc kháng vi-rút và liệu pháp kết hợp được chỉ định hiện có sẵn để điều trị siêu vi viêm gan C nhưng cũng phải căn cứ trên từng bệnh án.

Các phương pháp điều trị này nhằm mục đích ngăn chặn sự tái tạo và nhân của virút. Khi uống đúng cách, tỷ lệ khỏi bệnh là rất cao.

Thuốc điều trị viêm gan C có chi phí khá tốn kém, vì thế các nhà buôn bảo hiểm luôn áp các điều kiện cụ thể một khi người mua bảo hiểm bị viêm gan C.

Triệu chứng

Người bệnh viêm gan thường có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng. Các triệu chứng có thể xuất hiện sau 15 đến 180 ngày sau khi bị lây nhiễm. Điều này đúng đối với tất cả các loại viêm gan.

Các triệu chứng viêm gan cấp tính

Giai đoạn đầu của viêm gan được gọi là giai đoạn cấp tính. Các triệu chứng tương tự như bị sốt nhẹ, bên cạnh đó còn có:

Giai đoạn cấp tính thường không nguy hiểm, nhưng đối với một số thể trạng, nó có thể dẫn đến suy gan cấp tính và tử vong. Nó cũng có thể tiến triển thành nhiễm trùng mãn tính, điều thường gặp ở bệnh nhân viêm gan B và C.

Khi bệnh tiến triển, viêm gan mạn tính có thể dẫn đến suy gan, vàng da, sưng phù chân, rối loạn hệ sinh học và xuất hiện máu khi nôn hoặc trong phân.

Các triệu chứng tiếp đó gồm có:

  • nước tiểu có màu đậm
  • phát ban
  • da ngứa
  • phân màu sáng
  • vàng da, tròng trắng mắt và lưỡi

Kết cục của bệnh nhân viêm gan ra sao còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Nhưng đa số không hề nhận thức được mình có bệnh dù đã ở vào giai đoạn mạn tính, cho đến khi phát hiện thì gan đã suy giảm chức năng nghiêm trọng.

Chẩn đoán

Vì có triệu chứng na ná nhau giữa các loại viêm gan, nên việc chẩn đoán cụ thể từng loại viêm và mức độ nghiêm trọng của nó chỉ có thể thông qua việc xét nghiệm.

Thường, bác sĩ sẽ hỏi thăm tình hình sức khỏe và lý lịch bệnh, nghề nghiệp các thứ của bệnh nhân để đánh giá độ mức độ rủi ro nhiễm bệnh.

Nhất là trường hợp du lịch nước ngoài, nguy cơ phơi nhiễm viêm gan A cao hơn bình thường hoặc có quan hệ tình dục không bảo vệ hay không, vì rất có thể vì thế mà nhiễm virút B.

Nếu bị tình nghi viêm gan, những cách sau đây có thể xác nhận trạng thái bệnh:

  • Xét nghiệm máu: thử máu có thể phát hiện liệu cơ thể có đang sản sinh chất kháng thể để chống lại sự viêm nhiễm ở gan hay không, và đánh giá được chức năng gan bằng cách kiểm tra mức độ của một số protein và enzyme gan nhất định.
  • Xét nghiệm acid nucleic: Đối với viêm gan B và C, xét nghiệm HBV DNA hoặc HCV RNA có thể xác nhận tốc độ nhân bản của virút trong gan, và điều này sẽ cho thấy bệnh tình đang ở mức nào.
  • Sinh thiết gan: giúp đo lường mức độ tổn thương gan và khả năng ung thư.
  • Rút dịch: Chất dịch bụng được chiết xuất và khám nghiệm, để xác định nguyên nhân tích lũy dịch.
  • Chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, CT, MRI): đo được độ cứng của gan bằng các sóng âm.

Phương pháp điều trị được đưa ra căn cứ vào kết quả chẩn đoán lâm sàng theo từng trường hợp cụ thể.

Nguyên nhân

Ba loại viêm gan phổ biến nhất hiện nay đều do nhiễm trùng gây nên.

Viêm gan A lây nhiễm do virút viêm gan A (HAV) tồn tại trong thức ăn, nước uống, nhất là khi bạn thưởng thức các món ăn trong lúc du lịch đến xứ lạ. Siêu vi này cũng có thể lây truyền qua đường hậu môn khi quan hệ tình dục hoặc qua ống tiêm ma túy.

Viêm gan B do siêu vi viêm gan B (HBV) gây ra, nó sống trong máu và dịch cơ thể, là căn bệnh có tỷ lệ lây nhiễm cao qua đường tình dục.

Viêm gan C do virút viêm gan siêu vi C, nó tồn tại dưới lớp da, nên các trường hợp lây lan thường xảy ra tại các cơ sở y tế, khi việc chăm sóc người bệnh không có biện pháp bảo vệ (ví dụ: đeo găng tay), hay khi sử dụng chung ống tiêm.

Ít phát hiện trường hợp lây nhiễm viêm gan C sau khi quan hệ tình dục với người nhiễm bệnh.

Bia/rượu, thuốc dược, béo phì hay phơi nhiễm hóa chất không khiến con người sinh bệnh viêm gan A, B và C. Nhưng những chất này tạo  gánh nặng đáng kể một khi bị nhiễm bệnh.

Phòng bệnh

Viêm gan rất nguy hiểm và khó điều trị, vì thế mọi người nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tự bảo vệ.

Phòng bệnh viêm gan A

Viêm gan siêu vi A chủ yếu lây lan qua thức ăn và nước đã bị nhiễm khuẩn.

Các bước sau đây giúp bạn phòng tránh bệnh, nhất là khi du lịch xa.

  • Rửa tay bằng xà phòng sau khi sử dụng phòng tắm.
  • Chỉ ăn thức ăn đã nấu chín.
  • Chỉ uống nước đóng chai, hoặc nước đun sôi nếu bạn không chắc chắn về mức độ vệ sinh tại nơi đến.
  • Chỉ ăn trái cây bóc vỏ nếu bạn đang ở một nơi có vệ sinh không đáng tin cậy.
  • Chỉ ăn rau sống nếu bạn chắc chắn rằng chúng đã được làm sạch hoặc khử trùng kỹ lưỡng.
  • Hãy chủng ngừa viêm gan A trước khi đến những vùng có tỷ lệ bệnh viêm gan A đặc hữu.

Phòng bệnh viêm gan B

Để giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh viêm gan B:

  • Cho bạn tình biết rằng bạn có bệnh, hoặc tìm hiểu một cách kỹ càng xem họ có bệnh hay không.
  • Nên quan hệ tình dục an toàn bằng bao cao su.
  • Chỉ sử dụng kim tiêm mới.
  • Không dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo hoặc dụng cụ làm móng.
  • Chỉ cho phép sử dụng thiết bị đục lỗ da được khử trùng tốt, chẳng hạn như trong khi xăm, xuyên tai hoặc châm cứu.
  • Nên tiêm ngừa viêm gan B nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ mắc bệnh.

Phòng bệnh viêm gan C

Do viêm gan C thường lây truyền tại môi trường y tế, đặc biệt xảy ra nhiều khi truyền dịch, các bước dưới đây sẽ giúp phòng tránh bệnh:

  • Không dùng chung kim tiêm, bàn chải đánh răng hoặc thiết bị làm móng.
  • Đảm bảo dụng cụ xử lý da được khử trùng tốt (kim xăm, bấm khuyên…)

Viêm gan siêu vi A và C có thể chữa được, nhưng viêm gan B chỉ có thể ngăn ngừa được bằng vác-xin. Chưa có thuốc điều trị cho viêm gan B.

Tổng quan

Tùy theo từng loại viêm mà khả năng hồi phục sẽ khác nhau.

Viêm gan siêu vi A: thường tự lành trong vòng 2 tháng mà không để lại bất kỳ tác hại lâu dài nào. Một người đã bị viêm gan A thường sẽ miễn nhiễm với virút này trong suốt quãng đời còn lại.

Viêm gan siêu vi B: hầu hết người trưởng thành nhiễm siêu khuẩn viêm gan B có thể hồi phục trong vòng 90 ngày và đạt được khả năng miễn dịch suốt đời. Tuy nhiên, 90% trẻ sơ sinh, 20% trẻ có độ tuổi lớn hơn, và 5% người trưởng thành bị tiến triển thành mạn tính và gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, chẳng hạn xơ gan và ung thư gan.

Viêm gan siêu vi C: tình trạng viêm nhiễm kéo dài đến suốt đời trên 70-85% người bệnh. Trong số đó, tỷ lệ tử vong chiếm khoảng 1-5%, tỷ lệ tự khỏi và loại hẳn virút ra cơ thể là 15-25% mà không cần điều trị. Hiện nay đã có thuốc kháng và chữa khỏi căn bệnh này.

Đọc tiếp » »

xơ gan

Xơ gan: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Xơ gan là căn bệnh tiến triển chậm, ngầm trong nhiều năm. Các mô sẹo phát triển thầm lặng thay thế các tế bào gan khỏe mạnh và vô hiệu hóa chức năng của gan.
Đọc thêm
viêm gan A

Viêm gan A: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm gan A là căn bệnh nhiễm trùng virút HAV dẫn đến viêm gan. Viêm gan A không gây viêm mạn tính và ít gây ra tổn thương nào nghiêm trọng đến gan.
Đọc thêm
gan nhiễm mỡ

Gan Nhiễm Mỡ: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Điều Trị

Gan nhiễm mỡ xảy ra do tình trạng ứ đọng mỡ dẫn đến mật độ mỡ cao trong gan. Có 2 loại: Gan nhiễm mỡ do cồn hoặc không do cồn.
Đọc thêm
Chức năng của gan

Chức Năng Của Gan, Các Bệnh Lý Và Cách Nuôi Dưỡng

Chức năng của gan bao gồm loại bỏ độc tố, làm sạch máu, tổng hợp protein và sản xuất mật giúp tiêu hóa thức ăn. Ngoài ra, gan còn thực hiện hơn 500 chức năng lớn bé khác nhau.
Đọc thêm
Bệnh viêm gan B

Viêm Gan B: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Điều Trị

Viêm gan B là bệnh nhiễm trùng gan do siêu vi khuẩn HBV gây ra, là căn bệnh ác tính và hủy hoại trực tiếp tế bào gan, lâu ngày dẫn đến suy gan, xơ gan và ung thư gan.
Đọc thêm

Đọc tiếp » » 

Xơ gan: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

xơ gan
Xơ gan là căn bệnh tiến triển chậm, ngầm trong nhiều năm. Các mô sẹo phát triển thầm lặng thay thế các tế bào gan khỏe mạnh và vô hiệu hóa chức năng của gan.
Đọc thêm

Viêm gan A: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

viêm gan A
Viêm gan A là căn bệnh nhiễm trùng virút HAV dẫn đến viêm gan. Viêm gan A không gây viêm mạn tính và ít gây ra tổn thương nào nghiêm trọng đến gan.
Đọc thêm

Gan Nhiễm Mỡ: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Điều Trị

gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ xảy ra do tình trạng ứ đọng mỡ dẫn đến mật độ mỡ cao trong gan. Có 2 loại: Gan nhiễm mỡ do cồn hoặc không do cồn.
Đọc thêm

Chức Năng Của Gan, Các Bệnh Lý Và Cách Nuôi Dưỡng

Chức năng của gan
Chức năng của gan bao gồm loại bỏ độc tố, làm sạch máu, tổng hợp protein và sản xuất mật giúp tiêu hóa thức ăn. Ngoài ra, gan còn thực hiện hơn 500 chức năng lớn bé khác nhau.
Đọc thêm

Viêm Gan B: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Điều Trị

Bệnh viêm gan B
Viêm gan B là bệnh nhiễm trùng gan do siêu vi khuẩn HBV gây ra, là căn bệnh ác tính và hủy hoại trực tiếp tế bào gan, lâu ngày dẫn đến suy gan, xơ gan và ung thư gan.
Đọc thêm