Kiểm duyệt bởi Chuyên Gia
Căn cứ khoa học
Căn cứ khoa học

Melatonin là kích thích tố được sản sinh tại tuyến tùng nằm sâu trong não, nó có tác dụng điều chỉnh chu kỳ ngủ thức và đồng hồ sinh học ở người. Nồng độ melatonin thấp là một trong những tác nhân chính dẫn đến các rối loạn về giấc ngủ.

Sự phá vỡ quy luật nhịp sinh học là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây bất ổn hệ thống hoạt động sinh lý và thậm chí là bệnh tật.

Các trường hợp bị rối loạn nhịp sinh học có thể do khách quan hoặc chủ quan. Ví dụ như thức khuya/trắng, dậy muộn, ngủ ngày, ngủ nhiều lần trong ngày, mất/khó ngủ do di chuyển đến vùng quốc gia lệch múi giờ (jet lag), hoặc lao động ca.

Rối loạn chu kỳ sinh học có thể dẫn đến mệt mỏi, chán ăn và mất ngủ, lâu ngày sẽ nảy sinh các vấn đề ảnh hưởng đến cả sức khỏe thể chất lẫn thần kinh.

Quan trọng hơn, khi mất hoặc thiếu ngủ, con người giảm khả năng tập trung dẫn đến giảm năng suất học tập và lao động.

Sự bất ổn về tinh thần do thiếu ngủ (cáu bẳn, gắt gỏng) cũng làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ, hoặc nguy hiểm hơn, nó còn làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Trong bài này, chúng ta sẽ xem xét khái niệm, vai trò và tác dụng của melatonin, vì sao người ta hay dùng thuốc hoặc TPCN melatonin để hỗ trợ và cải thiện giấc ngủ.

Ngoài ra, chúng ta cũng cần lưu ý đến một số đặc điểm khác như tác dụng phụ, liều dùng thích hợp, tương tác thuốc và đối tượng nào nên cẩn trọng trước khi dùng.

Đọc nhanh

Đôi nét chính về melatonin, nội dung xuyên suốt bài viết sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn chi tiết và tổng thể hơn.

  • Melatonin được tổng hợp và bài tiết tại tuyến tùng não.
  • Thực phẩm chức năng melotonin ít gây tác dụng phụ khi sử dụng, nhưng nó có thể tương tác với một số loại thuốc khác.
  • Tác dụng chính của melatonin là điều trị rối loạn giấc ngủ.

Melatonin là gì?

melatonin là kích thích tố giúp điều chỉnh chu kỳ ngủ thức

Melatonin đóng nhiều vai trò quan trọng trong cơ thể, bao gồm điều chỉnh chu kỳ ngủ và thức.

Melatonin là một kích thích tố được sản xuất và phóng thích ra từ tuyến tùng nằm sâu bên trong não bộ, một bộ phận có kích cỡ chỉ to bằng một hạt đậu Hà Lan.

Vào ban ngày, tuyến tùng không hề hoạt động, nó chỉ hoạt động sau khi mặt trời lặn hoặc khi bạn ở trong bóng tối. Điều này giải thích tại sao khi ở nơi thiếu ánh sáng, bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.

Melatonin tham gia vào rất nhiều các hoạt động sinh học trong cơ thể, nhưng hầu như mọi người chỉ biết đến nó bởi khả năng điều hòa nhịp sinh học và hỗ trợ giấc ngủ.

Khi đêm xuống, tuyến tùng hoạt động tích cực và sản sinh melatonin. Thường thì quá trình này được quan sát là xảy ra vào khoảng 21:00. Sau giờ này trở đi, nồng độ melatonin trong máu bắt đầu tăng mạnh, giấc ngủ bắt đầu mời mọc.

Nồng độ melatonin máu tiếp tục duy trì mạnh trong vòng khoảng 12 giờ tiếp theo, sau đó nó trở về mức thấp nhất vào lúc 9h sáng ngày hôm sau. Vào ban ngày, nồng độ này chỉ đạt ở mức vừa đủ để người ta biết sự tồn tại của nó.

Melatonin có mặt trong một số thực phẩm tự nhiên, thuốc hoặc phổ biến hơn dưới dạng viên uống thực phẩm chức năng (TPCN) hỗ trợ giấc ngủ.

Tác dụng của Melatonin là gì?

Tác dụng chính của melatonin là hỗ trợ điều hoà chu kì ngủ-thức và giúp cơ chế sinh học nhận ra ban ngày và ban đêm qua đó điều phối các hoạt động sinh học thích thời.

Một số nghiên cứu hóa sinh chỉ ra rằng mất ngủ chủ yếu do cơ thể thiếu hụt kích thích tố melatonin. Việc bổ sung bằng TPCN Melatonin được đánh giá là giải pháp hiệu quả và phổ biến nhất hiện nay giúp chữa chứng mất ngủ.

Một số vai trò khác của melatonin:

  • Melatonin hỗ trợ cải thiện giấc ngủ ở trẻ tự kỷ.
  • Melatonin còn là một chất chống oxy hóa mạnh.
  • Melatonin tham gia vào hoạt động miễn dịch và kháng viêm.
  • Melatonin có tác dụng bảo vệ phòng thủ trước các bệnh thoái hóa thần kinh như mất trí, suy giảm trí nhớ và viêm tụy cấp.
  • Melatonin giúp điều chỉnh các tế bào mỡ.

Thụ thể melatonin có mặt trong não, hệ thống tim mạch, gan, ruột, và thận. Vì thế, kích thích tố này rõ ràng tham gia vào rất nhiều hoạt động cơ thể mà giới hạn về kỹ thuật y học hiện đại vẫn chưa hoàn toàn khám phá đầy đủ.

Thực phẩm chức năng hỗ trợ giấc ngủ Melatonin

TPCN Melatonin chỉ an toàn khi sử dụng ngắn hạn, sử dụng melatonin lâu dài sẽ làm giảm khả năng sản xuất melatonin tự nhiên trong cơ thể.

Nhiều chuyên gia khuyên rằng nếu có phải sử dụng loại thực phẩm chức năng này, bạn không nên dùng lâu hơn 90 ngày. Không nên xem melatonin tổng hợp như thuốc ngủ vì nó chỉ hỗ trợ điều chỉnh đồng hồ sinh học.

Vì sao người ta hay sử dụng TPCN Melatonin?

melatonin

Các trường hợp rối loạn giấc ngủ có thể dùng melatonin để cải thiện.

Đối với các vấn đề liên quan đến rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, khó ngủ, ngủ ít, giấc ngủ không sâu hoặc gián đoạn xảy ra ở mật độ thường xuyên thì TPCN Melatonin có thể là giải pháp thích hợp.

Đồng thời, melatonnin cũng đem lại hiệu quả hỗ trợ giấc ngủ và điều trị mệt mỏi cho các trường hợp bị trì hoãn khung giờ ngủ như bay đến khu vực lệch múi giờ (jet lag) hay lao động ca.

Nghiên cứu đặc biệt tiết lộ rằng melatonin sẽ không giúp một người có chu kỳ ngủ thức bình thường có thể ngủ nhiều hơn mong muốn.

Mặt khác, một số nghiên cứu ở trẻ tự kỷ đã cho biết rằng trẻ tự kỷ thường có hệ thống dẫn truyền melatonin và nồng độ kích thích tố này bất thường và thấp.

Melatonin có khả năng giúp trẻ tự kỷ cải thiện thời gian ngủ, giảm thời lượng của chúng trong nỗ lực chìm vào giấc ngủ và giảm số đêm và thời lượng chúng thức sau khi được cho bổ sung melatonin.

Mức độ an toàn của TPCN Melatonin khi sử dụng

Các báo cáo chính thức của Tổ chức Chăm sóc Giấc ngủ Thế giới đến nay cho thấy rằng chưa có trường hợp nào bổ sung TPCN Melatonin bị ngộ độc hay quá liều.

Tổ chức này khuyến nghị rằng, khi có nhu cầu bổ sung Melatonin, bạn nên ưu tiên bổ sung từ dạng tổng hợp hay TPCN vì họ cho rằng mặc dù một vài thực phẩm tự nhiên là có chứa melatonin nhưng chúng cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn.

Tại Hoa Kỳ, thực phẩm chức năng Melatonin là loại duy nhất thuộc dòng bổ sung kích thích tố được phép bán trực tiếp cho người tiêu dùng như các loại thực phẩm chức năng vitamin và khoáng chất khác mà không cần phải có toa bác sĩ.

Chọn lựa thực phẩm chức năng hỗ trợ giấc ngủ Melatonin

Melatonin từ thực phẩm bổ sung rất đa dạng về mẫu mã bao gồm loại viên nang, kẹo dẻo, viên ngậm, dạng lỏng như xi rô hoặc thậm chí là loại xịt trực tiếp vào họng với các hàm lượng như 3 mg, 5 mg, 10 mg.

Người trưởng thành thường lựa chọn loại viên uống, trong khi đó kẹo ngậm dùng tốt cho trẻ nhỏ.

Theo đánh giá từ một số chuyên trang với số lượt phản hồi cao từ người dùng, dưới đây là một vài tùy chọn được ưa chuộng:

  1. Natrol Melatonin 5mg / 10mg – dạng viên uống hoặc kẹo ngậm
  2. Puritan’s Pride Extra Strength Melatonin 5mg 60 viên – viên uống
  3. Nature’s Bounty Super Strength Melatonin 5mg 60 viên – viên uống

Hướng dẫn cách dùng thực phẩm chức năng melatonin

Để melatonin phát huy hiệu quả cao nhất, bạn cần sử dụng đúng phương pháp về liều dùng, thời điểm dùng.

Tùy vào mức độ rối loạn hoặc tình trạng lệch nhịp sinh học của từng trường hợp mà nên đối ứng đúng liều dùng và thời gian dùng. Dùng “sai” thời điểm có thể làm toàn hệ thống sinh học khởi động lại một chu kỳ không mong muốn.

Đối với các trường hợp khó ngủ, ngủ ít, giấc ngủ gián đoạn, cần thức khuya, thức sớm hoặc lao động ca, bạn nên dùng melatonin trước khi đi ngủ hoặc khi chuẩn bị đi ngủ.

Với trường hợp điều trị jet lag, mệt mỏi, không thể ngủ sau chuyến bay dài, hãy dùng một liều trước khi đi ngủ vào ngày bạn đến nơi và dùng tiếp 4 – 5 ngày sau đó.

Các trường hợp khác nên tham vấn ý kiến của y dược sĩ và hãy đến gặp bác sĩ khi TPCN melatonin không mang lại hiệu quả hoặc tình trạng rối loạn giấc ngủ, nhịp sinh học có dấu hiệu chuyển biến tệ.

Liều dùng

Liều dùng điển hình của melatonin là 1 – 3 mg.

Liều lượng này sẽ làm tăng mức độ melatonin trong máu lên gấp 20 lần.

Dưới đây là liều dùng tham khảo, và chú ý rằng mọi trường hợp không nên dùng quá 10 mg/ngày, hoặc nên tham vấn ý kiến của y bác sĩ.

Liều dùng melatonin cho người trưởng thành

Liều dùng cho người lớn bị rối loạn nhịp sinh học hoặc rối loạn giấc ngủ thông thường là từ 4 đến 6 mg trước lúc đi ngủ.

Liều dùng melatonin cho trẻ nhỏ

Liều dùng cho trẻ nhỏ bị rối loạn nhịp sinh học hoặc rối loạn giấc ngủ:

  • 2 – 3mg mỗi ngày trước lúc đi ngủ trong tuần đầu tiên
  • Có thể nâng lên 3 – 5mg mỗi ngày từ tuần thứ hai trở đi nếu cần thiết.

Hiệu quả của Melatonin qua các nghiên cứu lâm sàng

melatonin

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng melatonin có tác dụng hỗ trợ điều trị mất ngủ nhưng hiệu quả khác nhau giữa người này và người khác.

Mỗi người có một cơ địa riêng biệt, không ai giống ai nên cơ thể cũng sẽ phản ứng một cách khác nhau trước bất kỳ một loại thuốc hoặc chất bổ sung nào, thế nên melatonin có thể sẽ mang lại hiệu quả tốt ở người này và kém hiệu quả hơn ở người khác.

Nhiều nghiên cứu cho biết rằng melatonin có thể điều trị tốt tình trạng jet lag và một số vấn đề về rối loạn giấc ngủ như trì hoãn khung giờ ngủ so với người bình thường, lao động ca, khó ngủ ở trẻ nhỏ.

Một số nghiên cứu khác cũng cho thấy rằng nó có thể giúp người bị mất ngủ ngủ nhanh hơn, thẳng giấc hơn nhưng thời gian ngủ không kéo dài lâu hơn đáng kể so với lúc chưa bổ sung.

Vẫn có một số ít nghiên cứu khác cho thấy rằng melatonin ít hiệu quả cho mục đích điều trị rối loạn giấc ngủ.

Đối với các vai trò khác ngoài khả năng hỗ trợ giấc ngủ, các dữ liệu và bằng chứng đến nay vẫn còn quá ít ỏi để công bố.

Tác dụng phụ

Melotonin được ghi nhận là ít gây ra tác dụng phụ khi sử dụng, các trường hợp hiếm gặp được báo cáo lại các triệu chứng bao gồm:

  • Buồn ngủ vào ban ngày
  • Nhức đầu, cảm giác nặng đầu
  • Chóng mặt
  • Khó chịu nơi dạ dày
  • Bồn chồn
  • Hơi cáu bẳn
  • Trầm cảm nhẹ

Đây chưa phải là danh sách đầy đủ về tác dụng phụ, một số các tác dụng phụ khác có thể chưa được báo cáo ghi nhận và không phải ai cũng gặp các tác dụng phụ như nhau.

Trường hợp xuất hiện (các) tác dụng phụ khác, bạn nên đến gặp và tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Các trường hợp nên chú ý khi dùng melatonin

Nếu bạn có các tình trạng sức khỏe sau đây, bạn nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi dùng melatonin:

  • Tăng hoặc hạ huyết áp
  • Động kinh
  • Bệnh tiểu đường
  • Trầm cảm
  • Dễ chảy máu hoặc rối loạn đông máu
  • Dị ứng với melatonin

Đối với bà mẹ mang thai hoặc cho con bú

Các nghiên cứu về độ an toàn của melatonin khi sử dụng cho mẹ mang thai và thai nhi hiện đang chỉ mới ở giai đoạn sớm, kết quả có phần đa chiều và chưa hợp nhất.

Một nghiên cứu trên động vật cho thấy rằng, melatonin có thể ảnh hưởng đến cân nặng của cả chuột mẹ và chuột con.

Bên cạnh đó, cũng có khá nhiều các nghiên cứu khác kết luận rằng sử dụng melatonin trong thai kỳ có thể mang lại khá nhiều tác dụng tích cực.

Một số lợi ích của melatonin cho bào thai khi bổ sung trong thai kỳ:

  • Nó tốt cho sự phát triển của não bộ.
  • có thể làm giảm nguy cơ thai chậm phát triển.
  • có thể bảo vệ quá trình căng thẳng oxy hóa tự nhiên làm thiệt hại các tế bào.
  • có thể bảo vệ thai trước các bệnh về rối loạn thần kinh.

Một số lợi ích của melatonin cho bà mẹ mang thai khi bổ sung trong thai kỳ:

  • có thể làm tăng khả năng sinh sản.
  • có thể làm giảm nguy cơ tiền sản giật (nghiên cứu ở người còn rất giới hạn).
  • có thể làm giảm nguy cơ sinh non (nghiên cứu ở người còn rất giới hạn).
  • có thể cải thiện chức năng của nhau thai.
  • có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt là ở các bà mẹ đang lao động theo ca.

Trong tương lai, chúng ta sẽ cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn nữa để hy vọng rằng các lợi ích nói trên có thể chính thức áp dụng vào thực tế.

Tương tác thuốc

melatonin

Melatonin có thể tương tác với một số loại thuốc.

Melatonin có thể tương tác với một số loại thuốc sau:

  • Thuốc làm loãng (chống đông) máu.
  • Thuốc ức chế hệ thống miễn dịch.
  • Thuốc tiểu đường.
  • Thuốc ngừa thai.
  • Thuốc kháng sinh.
  • Thuốc giảm đau.
  • Thuốc dạ dày.
  • Thuốc hạ huyết áp.

Khi tương tác thuốc xảy ra, melatonin có thể đã không phát huy được tác dụng mong muốn ban đầu, hoặc khả năng nghiêm trọng hóa các tác dụng phụ.

Trường hợp bạn đang “có” dùng (các) loại thuốc khác, bạn nên thông báo đầy đủ cho dược sĩ biết tất cả các danh mục thuốc mà bạn đang dùng kể cả thực phẩm chức năng.

Và xin nhắc lại rằng, melatonin từ dạng tự nhiên có thể chứa vi rút, hoặc gây ra những vấn đề sức khỏe khác. Vì thế khi cần đến melatonin, cách tốt nhất là chúng ta nên bổ sung từ dạng tổng hợp.

Một số tác dụng chữa trị khác

Ngoài tác dụng chính là điều trị rối loạn giấc ngủ, các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng melatonin còn sở hữu khá nhiều tiềm năng đối với một số bệnh lý cụ thể, chúng bao gồm:

Nhức đầu

một số ít bằng chứng cho thấy melatonin có thể làm giảm một số dạng nhức đầu, đặc biệt nhức đầu cụm, đây là tình trạng nhức đầu gây đau nặng, không theo nhịp mạch đập, kéo dài và xung quanh mắt một bên đầu, có thể lan đến trán, thái dương và má.

Ung thư

Một số nghiên cứu lâm sàng về ung thư đại tràng, vú, thận, não, và phổi cho biết rằng melatonin có khả năng hoạt động như một chất chống ung thư khi kết hợp với các phương pháp điều trị hóa trị và xạ trị.

Một bảng đánh giá có quy mô toàn cầu năm 2005 đã phân tích rằng “melatonin giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong, số lượng các biến cố xảy ra cùng với chi phí điều trị khi ứng dụng để điều trị ung thư.”

Bệnh Alzheimer’s

Thống kê cho thấy, mức độ melatonin giảm tự nhiên dần theo độ tuổi. Nồng độ kích thích tố này giảm thậm chí nguy kịch hơn ở các bệnh nhân Alzheimer’s.

Nghiên cứu cho thấy rằng, melatonin có tác dụng làm giảm tình trạng suy giảm nhận thức và trí nhớ khi dùng như một trong những loại thuốc điều trị bệnh thần kinh Alzheimer’s.

Bệnh ù tai

Tương tự, có vài bằng chứng cho thấy rằng melatonin có thể hỗ trợ làm giảm các triệu chứng của bệnh ù tai. Các nhà khoa học đoán rằng hiệu quả điều trị rất có khả năng có nguồn gốc từ chất lượng giấc ngủ được cải thiện cộng với đặc tính chống oxy hóa vốn có từ kích thích tố này.

Bệnh sỏi tủi mật

Melatonin có tham gia vào một số vai trò trong túi mật, kể cả chức năng chuyển đổi cholesterol thành mật và giúp sỏi mật di chuyển qua túi mật.

Thiệt hại gốc tự do đã được chứng minh làm tăng nguy cơ phát triển bệnh sỏi túi mật. Một lần nữa, đặc tính chống oxy hóa của melatonin cũng có thể giúp giảm thiểu nguy cơ này.

Bảo vệ khỏi phóng xạ

Sự độc hại của các chất phóng xạ làm tăng cường độ hoạt động của các gốc tự do. Về mặt này, melatonin có thể hữu ích cho hai mục tiêu hỗ trợ bảo vệ trước phóng xạ:

  1. Bảo vệ bệnh nhân ung thư khi tham gia điều trị xạ trị.
  2. Bảo vệ cho người lao động tại khu vực có bức xạ cao.

Tổng quan

Melatonin rõ ràng là sở hữu nhiều chức năng trong cơ thể con người, hầu như nhận thức về nó đến thời điểm hiện nay vẫn còn khá hạn chế.

Chúng ta chỉ biết được rằng tác dụng chính của melatonin là hỗ trợ điều chinh chu kỳ ngủ thức hay nhịp sinh học, ngoài ra nó cũng cho thấy nhiều tiềm năng khác trong việc điều trị một số bệnh lý.

Hy vọng rằng, cùng với thời gian, các nhà khoa học sẽ khám phá ra nhiều hơn các vai trò khác còn tiềm ẩn của melatonin để ứng dụng nó cho mục đích y học.

Và để phòng bệnh khó ngủ, bạn nên duy trì một trạng thái sức khỏe lành mạnh, duy trì thói quen ngủ đúng giờ và đủ giấc mỗi ngày, chơi thể thao vừa sức và ăn uống hợp lý.

Nội dung được biên tập theo hướng xác thực, không thiên vị, căn cứ vào các bằng chứng khoa học liên quan và được kiểm duyệt bởi chuyên gia.

Các dẫn chứng khoa học là những liên kết trực tiếp, hoặc được đánh số dưới dạng (1) (2), hoặc tổng hợp lại tại mục “TÀI LIỆU THAM KHẢO”.

NỘI DUNG CÙNG CHUYÊN MỤC

vitamin tổng hợp

Vitamin tổng hợp có đem lại hiệu quả khi sử dụng?

Vitamin tổng hợp không các tác dụng sửa sai cho thói quen ăn uống nghèo dưỡng chất mà trước khi bạn dùng chúng, các đặc điểm sau đây bạn cần lưu ý.
Đọc thêm
tảo xoắn Spirulina

Công dụng và lợi ích của tảo Spirulina

Các nhà khoa học người Nhật cho biết rằng sự kết hợp giữa tảo Spirulina và vận động chính là bí quyết giúp họ trường thọ.
Đọc thêm
vitamin E

Vitamin E: Công dụng, lợi ích và cách bổ sung

Ngoài tác dụng làm đẹp, vitamin E còn là chất chống oxy hóa mạnh rất tốt để kháng các loại bệnh tật. Hãy tìm hiểu thêm để nhận thức thật đầy đủ các lợi ích của vitamin E.
Đọc thêm
lợi ích của dầu gan cá tuyết

9 Lợi ích Của Dầu Gan Cá Tuyết

Nghiên cứu tại nhiều đại học hàng đầu trên thế giới cho biết dầu gan cá tuyết có khả năng đem lại nhiều lợi ích sức khỏe khi sử dụng.
Đọc thêm
Tác dụng của dầu gan cá tuyết

Tác Dụng Của Dầu Gan Cá Tuyết

Dầu gan cá tuyết dồi dào vitamin A, D, E và acid béo omega-3. Tác dụng của dầu gan cá tuyết giúp tăng đề kháng cho trẻ nhỏ, giảm ốm vặt và ít dùng kháng sinh.
Đọc thêm

NỘI DUNG CÙNG CHUYÊN MỤC

Vitamin tổng hợp có đem lại hiệu quả khi sử dụng?

vitamin tổng hợp
Vitamin tổng hợp không các tác dụng sửa sai cho thói quen ăn uống nghèo dưỡng chất mà trước khi bạn dùng chúng, các đặc điểm sau đây bạn cần lưu ý.
Đọc thêm

Công dụng và lợi ích của tảo Spirulina

tảo xoắn Spirulina
Các nhà khoa học người Nhật cho biết rằng sự kết hợp giữa tảo Spirulina và vận động chính là bí quyết giúp họ trường thọ.
Đọc thêm

Vitamin E: Công dụng, lợi ích và cách bổ sung

vitamin E
Ngoài tác dụng làm đẹp, vitamin E còn là chất chống oxy hóa mạnh rất tốt để kháng các loại bệnh tật. Hãy tìm hiểu thêm để nhận thức thật đầy đủ các lợi ích của vitamin E.
Đọc thêm

9 Lợi ích Của Dầu Gan Cá Tuyết

lợi ích của dầu gan cá tuyết
Nghiên cứu tại nhiều đại học hàng đầu trên thế giới cho biết dầu gan cá tuyết có khả năng đem lại nhiều lợi ích sức khỏe khi sử dụng.
Đọc thêm

Tác Dụng Của Dầu Gan Cá Tuyết

Tác dụng của dầu gan cá tuyết
Dầu gan cá tuyết dồi dào vitamin A, D, E và acid béo omega-3. Tác dụng của dầu gan cá tuyết giúp tăng đề kháng cho trẻ nhỏ, giảm ốm vặt và ít dùng kháng sinh.
Đọc thêm