Tất cả các loại đột quỵ não đều nguy hiểm, đột quỵ nhẹ có thể tự nó biến mất trong vài phút, đột quỵ thiếu máu cục bộ và xuất huyết gây ra những biến chứng hủy hoại nghiêm trọng hơn, khả năng gây tàn tật lâu dài, vĩnh viễn hoặc thậm chí tử vong.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ hay tai biến mạch máu não là chứng bệnh nguy cấp, xảy ra khi nguồn cung máu đến não bị chặn đứng hoặc gián đoạn gây tổn thương và chết các tế bào não.

Những biến chứng và ảnh hưởng của đột quỵ có thể bao gồm tàn tật kéo dài hoặc vĩnh viễn, hoặc thậm chí gây tử vong.

Đột quỵ được chia thành khá nhiều loại. Bài viết này xoay quanh ba loại đột quỵ chính, cùng với triệu chứng và phương pháp điều trị cho từng loại.

Phân loại đột quỵ não

Có 3 loại đột quỵ chính:

  1. Đột quỵ thiếu máu não tạm thời, hay đột quỵ nhẹ
  2. Đột quỵ thiếu máu cục bộ
  3. Đột quỵ xuất huyết.

Số liệu thống kê cho thấy có đến 87% các trường hợp đột quỵ là do thiếu máu cục bộ.

Loại đột quỵ nhẹ – Đột quỵ thiếu máu não tạm thời

Các bác sĩ thường ví loại này như một lời cảnh tỉnh vì nó được xem là loại đột quỵ nhẹ.

Bất cứ nguyên do nào làm gián đoạn tạm thời lưu lượng máu đến não đều dẫn đến đột quỵ tạm thời. Các triệu chứng của loại đột quỵ này thường do huyết khối gây nên và chỉ kéo trong một khoảng thời gian ngắn.

Loại đột quỵ phổ biến nhất – Đột quỵ thiếu máu cục bộ

Đột quỵ thiếu máu cục bộ xảy ra khi huyết khối chặn đứng dòng lưu thông máu vào não.

Sự hình thành huyết khối thường do chứng xơ vữa động mạch gây nên, tình trạng tích tụ các chất béo đóng thành cục và lớp bên trên thành mạch máu. Một phần các mảng bám này vỡ ra và đi theo dòng máu, ứ đọng tại một điểm nào đó trong dòng lưu thông làm hạn chế hoặc tắt nghẽn đường đi của máu đến não.

Nó có khái niệm giống như nhồi máu cơ tim, nơi cục máu đông hay mảng cặn ngăn chặn dòng máu chảy vào tim.

Đột quỵ thiếu máu cục bộ cũng có thể được gây ra bởi huyết khối ở bộ phận khác, cục huyết khối di chuyển đến não từ nơi khác làm chặn dòng máu tại mạch máu não.

Theo ước tính, có khoảng 15% các ca đột quỵ là do chứng rung tâm nhĩ gây ra, một bệnh đặc trưng bởi rối loạn nhịp tim, tim đập không đồng đều.

Không như loại đột quỵ tạm thời, đột quỵ thiếu máu cục bộ do huyết khối kẹt đứng trong mạch, tự nó không dứt khỏi mà cần được cấp cứu kịp lúc.

Đột quỵ xuất huyết – Loại đột quỵ gây chảy máu não

Đột quỵ xuất huyết xảy ra khi một mạch máu trong não bị thủng hoặc vỡ, làm máu rò rỉ hoặc loan ra các mô não xung quanh.

Đột quỵ xuất huyết có 3 loại chính:

  1. Chứng phình động mạch: Động mạch phình khiến một phần của mạch bị suy yếu gây thủng hoặc vỡ mạch.
  2. Dị tật động mạch: Do các mạch vốn bất thường trong quá trình hình thành, nếu một mạch bị vỡ, nó gây đột quỵ xuất huyết.
  3. Huyết áp cao: Khi huyết áp lên cao làm suy yếu các mạch nhỏ trong não và dẫn đến xuất huyết não.

Đột quỵ có các triệu chứng gì?

Mặc dù đột quỵ được phân loại, nhưng các triệu chứng và dấu hiệu nhận biết là như nhau doChúng đều có nguồn gốc từ bất ổn mạch máu,  lưu lượng máu đến não bị giảm hoặc tắc nghẽn.

Can thiệp y tế bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh não là cách duy nhất xác định rõ loại đột quỵ cụ thể.

Hiệp hội Đột quỵ Quốc gia Hoa Kỳ thiết lập quy tắc phản ứng nhanh “FAST“. Quy tắc FAST giúp mọi người ghi nhớ dễ dàng và phản ứng NHANH CHÓNG để phát hiện kịp thời các dấu hiệu cảnh báo của đột quỵ:

  • F – Face là Khuôn mặt: Khi cười, một bên mặt có bị rủ xuống không?
  • A – Arms là Cánh tay: Khi nâng cao cả hai cánh tay, có cánh tay nào bị mất lực và rơi xuống không?
  • S – Speech là Nói: Có bị nói lắp và gặp khó khăn khi nói không?
  • T – Time là Thời gian: Nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số trên, hãy gọi ngay cấp cứu.

Ngoài ra, đột quỵ còn có các triệu chứng khác sau:

  • bị bối rối đột ngột, chẳng hạn như không hiểu được những gì mà người khác đang nói
  • gặp khó khăn trong việc đi đứng, bị chóng mặt đột ngột, hoặc mất khả năng kiểm soát các chi
  • gặp khó khăn về thị lực ở một hoặc cả 2 bên mắt

Đột quỵ thiếu máu não tạm thời là một loại đột quỵ nhẹ, nó gây ra các triệu chứng kể trên trong một quãng thời gian ngắn, thường thì tầm từ 1 cho đến 5 phút. Tuy nhiên, bạn không nên phớt lờ nó và cần thiết phải đi thực hiện ngay body check.

Đột quỵ có thể gây ra các biến chứng gì?

Đột quỵ là chứng bệnh nguy cấp vì nó có thể gây hậu quả nghiêm trọng thậm chí đe dọa tính mạng.

Bộ não là nơi điều phối các chức năng chính của toàn bộ cơ thể. Thiếu hụt nguồn cung máu, bộ não không còn khả năng quản lý các hoạt động như hít thở, nhịp huyết áp, và nhiều thứ quan trọng khác. Các biến chứng có thể phát sinh tuỳ vào từng loại đột quỵ cụ thể.

Một số ví dụ về biến chứng đột quỵ bao gồm:

Thay đổi hành vi: Đột quỵ có thể góp phần gây lo âu và trầm cảm. Bạn thay đổi hành vi trở nên bốc đồng hơn hoặc hơn rút lui trước các hoạt động giao du xã hội.

Trở ngại khi nói: Đột quỵ có thể tác động đến vùng não chi phối khả năng nói và nuốt . Hậu quả là, bạn gặp khó khăn khi đọc, khi viết, hoặc không hiểu người khác nói gì.

Tê hoặc đau: Đột quỵ có thể gây tê và giảm độ nhạy về cảm giác ở các bộ phận trên cơ thể. Điều này rất đau khổ. Đôi khi nó còn ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận nhiệt độ, tình trạng này rất khó chữa khỏi.

Liệt: Đột quỵ có thể gây bán thân bất toại, bạn mất hẳn khả năng điều khiển và vận dụng một bên thân.

Bạn có thể hồi phục lại các chức năng do đột quỵ gây ra như chức năng vận động, khả năng nói, hoặc nuốt bằng phương pháp phục hồi chức năng. Tuy nhiên, điều này khá tốn thời gian và cần rất nhiều sự nỗ lực.

Đột quỵ được điều trị như thế nào?

Phương pháp điều trị đột quỵ phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Phải biết được đó là loại đột quỵ nào và đã xảy ra trong bao lâu. Càng nhanh được phát hiện và điều trị thì khả năng hồi phục càng cao.

Loại đột quỵ nhẹ – thiếu máu não tạm thời

Các bác sĩ thường ví đột quỵ tạm thời như một hồi chuông báo động. Bất cứ nguyên nhân nào làm gián đoạn tạm thời lưu lượng máu đến não đều gây ra tình trạng thiếu máu não tạm thời. Các triệu chứng của loại đột quỵ này thường do huyết khối gây nên và chỉ kéo trong một khoảng thời gian ngắn.

Loại đột quỵ phổ biến nhất – Đột quỵ thiếu máu cục bộ

Thiếu máu cục bộ xảy ra khi huyết khối chặn đứng dòng lưu thông của máu vào não.

Sự hình thành của huyết khối thường do xơ vữa động mạch, sự tích tụ các chất béo đóng thành cục và lớp bên trên thành mạch máu. Một phần các mảng bám này vỡ ra và đi theo dòng máu, ứ đọng tại một điểm nào đó trong dòng lưu thông làm chặn đứng tắt nghẽn lưu lượng máu vào não.

Nó có khái niệm giống như nhồi máu cơ tim, nơi cục máu đông hay mảng cặn ngăn chặn dòng máu chảy vào tim.

Đột quỵ thiếu máu cục bộ cũng có thể được gây ra bởi huyết khối ở bộ phận khác, cục huyết khối di chuyển đến não từ nơi khác làm chặn dòng máu tại mạch não.

Theo ước tính, có khoảng 15% các ca đột quỵ là do chứng rung tâm nhĩ gây nên, một bệnh đặc trưng bởi rối loạn nhịp tim, tim đập không đồng đều.

Không như loại đột quỵ thiếu máu não tạm thời, đột quỵ thiếu máu cục bộ do sự hình thành huyết khối trong mạch, tự nó không dứt hay khỏi mà cần điều trị kịp thời.

Tổng quan

Theo ước tính, có đến 1/3 các trường hợp mắc đột quỵ nhẹ bị đột quỵ thiếu máu cục bộ trong vòng một năm. Theo dõi điều trị đột quỵ nhẹ có khả năng làm giảm nguy cơ đột quỵ.

Nếu một người đã từng bị đột quỵ, nguy cơ bị tấn công bởi một cơn đột quỵ khác trong tương lai sẽ tăng lên. Cũng theo ước tính, cứ 4 người thì có 1 người bị tái phát đột quỵ trong vòng 5 năm.

Có nhiều cách để bạn điều chỉnh lại lối sống của mình để hạn chế rủi ro bị đột quỵ hoặc ngăn nó tái phát.

  • tăng cường vận động thân thể
  • ăn uống lành mạnh để duy trì trọng lượng tiêu chuẩn tương ứng với chiều cao của mình
  • hạn chế bớt bia rượu hoặc uống có kiểm soát (mỗi ngày không dùng quá 1 cốc rượu đối với phụ nữ và 2 cốc đối với đàn ông)
  • không sử dụng chất cấm, như cocaine và methamphetamines
  • uống thuốc đúng giờ giấc quy định để kiểm soát huyết áp và đường huyết
  • đeo mặt nạ dưỡng khí nếu bạn bị ngạt thở khi ngủ để giảm tải cho quả tim

Ngoài ra, mỗi người có thể nhờ bác sĩ tư vấn phương thức giảm nguy cơ đột quỵ thật cụ thể cho riêng mình.

Các nguồn dẫn trong bài viết được lưu tại mục Tài liệu tham khảo.

NỘI DUNG CÙNG CHUYÊN MỤC

ảnh hưởng của đột quỵ

Ảnh Hưởng Của Đột Quỵ

Ảnh hưởng của đột quỵ là rất thảm khốc, nó có khả năng gây tàn phế lâu dài hoặc vĩnh viễn, thậm chí tử vong.
Đọc thêm
đột quỵ

Tất Cả Những Gì Bạn Cần Biết Về Bệnh Đột Quỵ

Đột quỵ hay tai biến mạch máu não là tình trạng vỡ mạch máu gây xuất huyết não hoặc tắc nghẽn mạch máu não làm mất nguồn cung máu đến các mô và tế bào não.
Đọc thêm
cao huyết áp

Tất Cả Những Gì Bạn Muốn Biết Về Bệnh Cao Huyết Áp

Bệnh Cao Huyết Áp (Tăng Huyết Áp): Khái niệm, triệu chứng, nguyên nhân, đối tượng dễ mắc bệnh, cách điều trị và chế độ sinh hoạt phù hợp.
Đọc thêm

NỘI DUNG CÙNG CHUYÊN MỤC

Ảnh Hưởng Của Đột Quỵ

ảnh hưởng của đột quỵ
Ảnh hưởng của đột quỵ là rất thảm khốc, nó có khả năng gây tàn phế lâu dài hoặc vĩnh viễn, thậm chí tử vong.
Đọc thêm

Tất Cả Những Gì Bạn Cần Biết Về Bệnh Đột Quỵ

đột quỵ
Đột quỵ hay tai biến mạch máu não là tình trạng vỡ mạch máu gây xuất huyết não hoặc tắc nghẽn mạch máu não làm mất nguồn cung máu đến các mô và tế bào não.
Đọc thêm

Tất Cả Những Gì Bạn Muốn Biết Về Bệnh Cao Huyết Áp

cao huyết áp
Bệnh Cao Huyết Áp (Tăng Huyết Áp): Khái niệm, triệu chứng, nguyên nhân, đối tượng dễ mắc bệnh, cách điều trị và chế độ sinh hoạt phù hợp.
Đọc thêm