bởi Ban biên tập VMN   |   23-01-2019

kiểm duyệt bởi Chuyên Gia

Căn cứ khoa học
Căn cứ khoa học

Glucosamine là chất có vai trò sống còn trong sản xuất sụn. Thực phẩm chức năng glucosamine được sử dụng phổ biến tại các quốc gia phát triển bởi công dụng hỗ trợ giảm đau và điều trị các chứng bệnh về viêm đau khớp.

Glucosamine là hợp chất dạng lỏng được tìm thấy vây quanh tủy xương, xương và khớp hoặc ở động vật có vỏ và thực vật như nấm.

Glucosamine có nhiều loại, đặc biệt là glucosamine sulfate, là chất được chiết xuất từ ​​vỏ của các loài động vật có vỏ như nghêu, sò, ốc… sử dụng để sản xuất nhiều loại thực phẩm chức năng.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích glucosamine là chất gì, vì sao nhiều người sử dụng nó trong quá trình điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp.

Glucosamine là gì?

glucosamine

Glucosamine không chỉ được sản xuất dưới dạng viên uống.

Glucosamine là hợp chất được sản xuất tổng hợp dưới dạng viên uống hoặc dạng lỏng, có 3 loại phổ biến:

  • glucosamine sulfate
  • glucosamine hydrochloride
  • N-acetyl-glucosamine

Mặc dù cùng là glucosamine, nhưng các biến thể kể trên đem lại tác dụng khác nhau khi sử dụng hoặc bổ sung vào chế độ ăn uống.

Nhiều loại thực phẩm chức năng glucosamine điều trị viêm khớp phổ biến hiện nay có bổ sung thêm các thành phần khác như chondroitin sulfate, MSM hoặc sụn cá mập.

Chondroitin là một chất tương tự như glucosamine xuất hiện trong các khớp.

Nhiều người cho rằng sự kết hợp các thành phần này với nhau có thể mang đến những giá trị cải thiện tốt hơn, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng chưa đủ cơ sở để kết luận như vậy.

Đến nay, hầu hết các nghiên cứu về công dụng của glucosamine đều tập trung vào loại glucosamine sulfate.

Khi chọn mua thực phẩm chức năng, chúng ta nên lựa chọn các thương hiệu uy tín. Viện Y học Quốc gia Mỹ (NIH) cho biết rằng các sản phẩm glucosamine sulfate không phải lúc nào cũng chứa các thành phần được liệt kê trên bao bì.

Nhiều xét nghiệm thực tế cho thấy rằng hàm lượng glucosamine có thể dao động từ 0 – 100% trên các sản phẩm khác nhau. (1)

Đáng tiếc hơn, trong một số trường hợp, bao bì sản phẩm có ghi thành phần chứa glucosamine hydrochloride, nhưng khi được kiểm tra thì đó là glucosamine sulfate.

Chức năng của Glucosamine

Glucosamine có một vai trò quan trọng trong việc sản xuất sụn. Sụn ​​là một mô liên kết linh hoạt, dẻo dai ở một số bộ phận của cơ thể, đặc biệt có chức năng như lớp đệm giữa các xương hoặc đốt xương, giúp liên kết xương.

Khi tuổi tác tăng dần, sụn trở nên kém linh hoạt và dần bị phá vỡ. Một số bằng chứng cho thấy glucosamine có thể làm chậm quá trình này.

Một số nhà khoa học cho rằng tác dụng lợi sụn này có được là do hợp chất lưu huỳnh trong glucosamine.

Trong quá trình hình thành tái tạo và khôi phục sụn, lưu huỳnh là một thành phần không thể thiếu, glucosamine giúp thực hiện chức năng này, đưa lưu huỳnh vào sụn.

Tuổi tác là nguyên nhân chính làm giảm nồng độ glucosamine, qua đó làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp ở người có tuổi.

Thực phẩm chức năng bổ sung Glucosamine

glucosamine

Một tỷ lệ lớn người bệnh viêm khớp sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung glucosamine.

Viện Bổ sung Thay thế Dự phòng Y học Mỹ đã thực hiện một cuộc đại khảo sát trên toàn quốc năm 2007 cho thấy có đến 17,7% người trưởng thành Mỹ thường xuyên sử dụng một số loại thực phẩm chức năng bổ sung ngoài chế độ ăn uống. (2)

Trong số đó, có đến 19,9% bổ sung glucosamine. Đây là loại thực phẩm chức năng bổ sung phổ biến thứ hai sau dầu cá, còn được gọi là omega 3 hoặc DHA đứng đầu danh sách này với tỷ lệ sử dụng là 37,4%.

Đồng thời, Viện Y học Quốc gia cũng liệt kê các lý do lý giải tại sao lại có một tỷ lệ lớn số người tin dùng glucosaminee sulfate, nó được dùng trong các trường hợp hỗ trợ điều trị: (3)

  • viêm xương khớp
  • đau khớp, điển hình như khớp gối
  • đau lưng
  • đau hàm
  • tăng nhãn áp
  • giảm cân
  • viêm bàng quang
  • bệnh đa xơ cứng
  • HIV và AIDS

Ngoài ra, các bệnh nhân viêm ruột và viêm loét đại tràng cũng là nhóm đối tượng hay sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung glucosamine.

Bạn đọc có thể đặt mua thực phẩm chức năng bổ sung glucosamine tại đây.

Glucosamine trong điều trị viêm đau khớp: Nhiều luồng ý kiến khác nhau

Một tỷ lệ rất lớn bệnh nhân xương khớp Mỹ sử dụng thực phẩm chức năng glucosamine và xem nó như một sự bổ sung để thúc đẩy quá trình điều trị viêm khớp, đặc biệt là khớp hông và khớp gối.

Một số nghiên cứu thực tế cho thấy rằng glucosamine có các tác dụng sau:

  • Giảm đau viêm khớp, cứng và sưng khớp.
  • Cải thiện chức năng ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối hoặc hông.
  • Tiếp tục kiểm soát các triệu chứng sau khi người bệnh ngưng dùng thuốc hoặc điều trị, có thể kéo dài đến 3 tháng.

Tuy nhiên, khi GAIT, một trung tâm chuyên thử nghiệm Glucosamine và Chondroitin điều trị viêm khớp khảo sát 1.600 người bệnh trên khắp nước Mỹ, họ phát hiện rằng bộ đôi glucosamine và chrondroitin sulfate có giúp giảm đau, nhưng mức độ chưa thực sự đủ mạnh.

Mặc dù vậy, các đối tượng có mức độ đau từ trung bình đến nặng lại báo cáo rằng họ thấy cơn đau giảm đi đáng kể khi sử dụng.

Sự kết hợp hai chất ấy, hoặc chỉ đơn lẻ glucosamine, được báo cáo là có khả năng giúp giảm đau cho bệnh nhân loãng xương có mức độ đau trung bình-nặng. (4)

Mặt khác khi so với giả dược, nó tỏ ra kém hiệu quả hơn với tác dụng làm chậm thoái sụn ở bệnh nhân khớp gối. (5)

Trong khi đó, một số thử nghiệm tại Anh đánh giá glucosamine đạt điểm 2 và tệ hơn là glucosamine hydrochloride chỉ được điểm 1 trên thang điểm 5 về tính hiệu quả khi dùng điều trị các triệu chứng viêm xương khớp. (6)

Nhưng một bảng đánh giá chi tiết năm 2005, tổng hợp dữ liệu của 18 cuộc thử nghiệm cho thấy, glucosamine hoặc glucosamine sulfate phát huy tác dụng với bệnh nhân viêm xương khớp, trong khi các trường hợp còn lại (viêm bàng quang, tăng nhãn áp…) mức độ hiệu quả là không đáng kể. (7)

Hai cuộc thử nghiệm lâm sàng khác về glucosamine hydrochloride trong năm 2010 cho biết, nó không giúp giảm đau nhiều đối với bệnh viêm đau xương khớp. (8)

Chưa có bằng chứng nào cho thấy glucosamine có thể được hấp thụ qua da. Vì vậy, theo Viện Y học Quốc gia – NIH, các dạng kem bôi sở dĩ có tác dụng giảm đau là do chúng không đơn thuần chỉ bao gồm glucosamine mà có thể đã được tích hợp thêm nhiều hoạt chất khác, chẳng hạn như long não.

Những công dụng khác của Glucosamine

Một số nghiên cứu cho rằng glucosamine có thể có lợi cho những người mắc bệnh viêm ruột IBD, một bệnh ruột gây viêm loét ruột kinh niên. (9)

Trong khi đó, các nhà khoa học tại Đại học California, Irvine, đã phát hiện ra rằng việc bổ sung N-acetyl glucosamine (GlcNAc) đã giúp ngăn chặn phản ứng tự miễn gây hại xảy ra trong bệnh đa xơ cứng.

Dường như GlcNAc có thể ức chế sự tăng trưởng và chức năng của các tế bào T bất thường, loại tế bào gây nhầm lẫn khiến hệ thống miễn dịch tự nhiên trong cơ thể tấn công và phá hủy mô lành mạnh làm chức năng cách ly các dây thần kinh. (10)

Những phát hiện này được đưa ra bởi một nghiên cứu tiến hành trên chuột tại Đại học Y khoa Jefferson. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra rằng glucosamine giúp trì hoãn các triệu chứng đa xơ cứng ở chuột và cải thiện khả năng di chuyển và đi lại của chúng. (11)

Một nghiên cứu tiếp theo cho thấy glucosamine có tác dụng giảm đau cho các bệnh nhân rối loạn thái dương hàm (TMJ) khi sử dụng chung với ibuprofen. (12)

Công dụng của Glucosamine: Vài quan điểm khác

Nhìn chung, các nghiên cứu về glucosamine có xu hướng kết luận khá bảo thủ mặc cho tình trạng thực tế cho thấy nó là một chất bổ sung được đông đảo người bệnh tin dùng để điều trị nhiều chứng bệnh, đặc biệt là bệnh viêm đau khớp.

Nhưng các chuyên gia cũng lưu ý rằng, người dùng nên cân nhắc đến các tác dụng phụ không mong muốn khi sử dụng nó, ví dụ như dị ứng.

Đến nay, các kết luận liên quan thể hiện tính chất đa chiều và chưa cụ thể, chẳng hạn, tác dụng của nó khi dùng trong các trường hợp chấn thương khi chơi thể thao hoặc đau lưng mạn tính. (13, 14)

Chưa có bằng chứng nào cho thấy glucosamine có lợi hoặc có hại cho bệnh nhân suy tĩnh mạch, ảnh hưởng đến lưu lượng máu ở chân.

Các bác sĩ gia đình tại Mỹ cảnh báo rằng những người mắc bệnh hen suyễn nên thận trọng khi sử dụng glucosamine, do nó có thể ảnh hưởng đến khả năng hô hấp ở một số ít đối tượng. (15)

Tác dụng phụ

Không mấy khi xuất hiện tác dụng phụ khi bổ sung glucosamine hoặc nếu có thì cũng khá nhẹ, chúng bao gồm:

  • đau dạ dày
  • táo bón
  • tiêu chảy
  • đau đầu
  • phát ban

Viện Y học Mỹ cho rằng glucosamine sẽ an toàn khi được sử dụng đúng cách. Tuy vậy, cũng có một số ít trường hợp gặp phải các tác dụng phụ tương đối nhẹ gồm buồn ngủ, phát ban và đau đầu. (16)

Hiện tại, chưa có báo cáo nào về tác dụng phụ ở đối tượng sử dụng là mẹ bầu hoặc đang cho con bú, vì vậy nhóm đối tượng này tốt hơn hết là không nên sử dụng nó.

Rủi ro sức khỏe khi bổ sung glucosamine

Một số luồng ý kiến không chính thức cho rằng glucosamine có khả năng làm tăng mức đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường. Tuy nhiên, các nghiên cứu về bệnh tiểu đường loại 2 chưa báo cáo tình trạng này.

Mặt khác, các đối tượng dị ứng với động vật có vỏ được khuyến cáo nên tránh bổ sung glucosamine. (17)

Về tổng thể, glucosamine được cho là tương đối an toàn khi sử dụng một cách có hiểu biết. Ngoài ra, các nhóm đối tượng như hen suyễn hoặc dị ứng thì được khuyên không nên bổ sung chất này.

(Các) liên kết gợi ý mua hàng trong bài viết được chúng tôi chọn lọc dựa vào chất lượng sản phẩm và uy tín của người bán theo chương trình tiếp thị liên kết.

Clegg, D. O., Reda, D. J., Harris, C. L., Klein, M. A., O’Dell, J. R., Hooper, M. M., … Williams, H. J. (2006, February 23). Glucosamine, chondroitin sulfate, and the two in combination for painful knee osteoarthritis. New England Journal of Medicine354,795-808. Retrieved from http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa052771

Dahmer, S., & Schiller, R. M. (2008, August 15). Glucosamine. American Family Physician 78(4), 471-476. Retrieved from http://www.aafp.org/afp/2008/0815/p471.html

Glucosamine hydrochloride trials for osteoarthritis. (n.d.). Retrieved from http://www.arthritisresearchuk.org/arthritis-information/complementary-and-alternative-medicines/cam-report/complementary-medicines-for-osteoarthritis/glucosamine/glucosamine-hydrochloride-oa.aspx

Glucosamine sulfate. (2016, April 22). Retrieved from http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/807.html

Grigorian, A., & Demetriou, M. (2011, August 17). Mgat5 deficiency in T cells and experimental autoimmune encephalomyelitis. ISRN Neurology2011, 374314. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3263545/

James, C.-B., & Uhl, T. L. (2001, October-December). A review of articular cartilage pathology and the use of glucosamine sulfate. Journal of Athletic Training, 36(4), 413-419. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC155438/

Salvatore, S., Heuschkel, R., Tomlin, S., Davies, S. E., Edwards, S., Walker-Smith, J. A., … Murch, S. H. (2000, December, 27). A pilot study of N-acetyl glucosamine, a nutritional substrate for glycosaminoglycan synthesis, in paediatric chronic inflammatory bowel disease [Abstract]. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 14(12), 1567-1579. Retrieved from http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1365-2036.2000.00883.x/abstract

Sawitzke, A. D., Shi, H., Finco, M. F., Dunlop, D. D., Bingham, C. O., Harris, C. L., … Clegg, D. O. (2008, October). The effect of glucosamine and/or chondroitin sulfate on the progression of knee osteoarthritis: A report from the glucosamine/chondroitin arthritis intervention trial. Arthritis and Rheumatism58(10), 3183-3191. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18821708

Sodha, R., Sivanadarajah, N., Alam, M. (2013, June 14). The use of glucosamine for chronic low back pain: A systematic review of randomised control trials [Abstract]. BMJ Open, 3(6). Retrieved from http://bmjopen.bmj.com/content/3/6/e001167

Thie, N. M., Prasad, N. G., & Major, P. W. (2001, June). Evaluation of glucosamine sulfate compared to ibuprofen for the treatment of temporomandibular joint osteoarthritis: A randomized double blind controlled 3 month clinical trial [Abstract]. The Journal of Rheumatology, 28(6), 1347-1355. Retrieved from http://jrheum.org/content/28/6/1347.abstract

Thomas Jefferson University. (2005, November 28). Over-the-counter arthritis drug might also help against MS, Jefferson neuroscientists find [Press release]. Retrieved from https://www.eurekalert.org/pub_releases/2005-11/tju-oad112805.php

Using dietary supplements wisely. (2016, June 13). Retrieved from http://nccih.nih.gov/health/supplements/wiseuse.htm

Yomogida, S., Kojima, Y., Tsutsumi-Ishii, Y., Hua, J., Sakamoto, K., Nagaoka, I. (2008, September 1). Glucosamine, a naturally occurring amino monosaccharide, suppresses dextran sulfate sodium-induced colitis in rats. International Journal of Molecular Medicine, 22(3), 317-323. Retrieved from http://www.spandidos-publications.com/ijmm/22/3/317

Zhang, G.-X., Yu, S., Gran, B., & Rostami, A. (2005, December 1). Glucosamine abrogates the acute phase of experimental autoimmune encephalomyelitis by induction of Th2 response. The Journal of Immunology, 175(11), 7202-7208. Retrieved from http://www.jimmunol.org/content/175/11/7202.full