Kiểm duyệt bởi Bs. Nguyễn Thị Diễm Lệ
Căn cứ khoa học
Căn cứ khoa học

Selenium là một khoáng chất vi lượng thiết yếu với nhiều vai trò quan trọngCông dụng của Selenium bao gồm cân bằng kích thích tố, cải thiện trao đổi chất, tăng cường miễn dịch, hỗ trợ xử lý trí não và tăng khả năng sinh sản.

Giống như các loại vitamin và khoáng chất vi lượng khác, hằng ngày, cơ thể chúng ta chỉ cần một lượng ít Selenium để các hoạt động trao đổi chất diễn ra hiệu quả hơn.

Selenium có sẵn trong một số thực phẩm tự nhiên, bạn hoàn toàn có thể tự bổ sung nó mỗi ngày qua chế độ ăn.

Ở bài viết này, chúng tôi sẽ lần lượt điểm qua những lợi ích của Selenium cùng các dẫn chứng cụ thể nhằm giúp bạn đọc nhận thức tốt hơn về tầm quan trọng của khoáng chất này.

Các công dụng của Selenium:

1. Selenium có tác dụng ngăn ngừa lão hóa

công dụng của selenium

Quá trình trao đổi chất tự nhiên trong cơ thể làm sản sinh các gốc tự do, chúng là các phần tử gây tổn thương các tế bào khỏe mạnh.

Nhưng đồng thời, sự hiện diện của các gốc tự do là cần thiết, bởi chúng có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật.

Rượu bia, thuốc lá và căng thẳng thần kinh là các nguyên nhân làm sinh sôi dư thừa các gốc tự do dẫn đến mất cân bằng oxy hóa hay stress oxy hóa làm tổn hại các tế bào. (1)

Stress oxy hóa (oxidative stress) làm tăng nguy cơ mắc nhiều căn bệnh mãn tính và ác tính như lão hóa sớm, mất trí, ung thư và các bệnh tim mạch như đột quỵ. (2, 3, 4, 5, 6)

Trong vai trò là chất chống oxy hóa, công dụng của Selenium là kiểm soát số lượng gốc tự do, làm giảm hiện tượng nói trên qua đó bảo vệ các tế bào khỏe mạnh khỏi tổn thương do stress oxy hóa gây nên.

TÓM LẠI:

Selenium là một chất chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp chống lại stress oxy hóa, bảo vệ cơ thể phòng chống các bệnh mãn ác tính như tim mạch và ung thư.

2. Selenium có tác dụng giảm nguy cơ ung thư

Ngoài khả năng giảm stress oxy hóa, selenium còn có tác dụng giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.

Nguồn gốc là do Selenium có khả năng làm giảm tổn thương các mã gen DNA và hiện tượng stress oxy hóa, tăng cường hệ thống miễn dịch và tiêu diệt các tế bào ung thư. (7)

Một bảng tổng hợp có quy mô trích xuất kết quả từ 69 cuộc nghiên cứu lớn nhỏ khác nhau được thực hiện trên 350.000 người cho thấy nồng độ Selenium trong máu cao có thể giúp bảo vệ cơ thể chống lại một số bệnh ung thư, bao gồm ung thư vú, phổi, ruột kết và ung thư tuyến tiền liệt. (8)

Điều đáng lưu ý là, đó là các nghiên cứu được thực hiện trên các đối tượng có nồng độ Selenium tự nhiên, tức Selenium thông qua chế độ ăn, chứ không phải thực phẩm chức năng.

Một số nghiên cứu khác liên quan đến thực phẩm chức năng Selenium cho rằng nó có khả năng giúp bệnh nhân giảm tác dụng phụ trong quá trình điều trị xạ trị.

Điển hình, nghiên cứu số 9 cho thấy rằng Selenium dưới dạng viên uống đã giúp cải thiện bệnh tình ở các bệnh nhân nữ ung thư cổ tử cung và giúp họ bớt tiêu chảy, một tác dụng phụ do quá trình xạ trị gây nên. (9)

TÓM LẠI:

Nồng độ selenium trong máu cao giúp bảo vệ cơ thể chống lại một số bệnh ung thư, bên cạnh đó, thực phẩm chức năng selenium giúp cải thiện tình trạng sức khỏe ở bệnh nhân xạ trị.

3. Selenium có tác dụng giúp ngăn ngừa các bệnh về tim mạch

Một chế độ ăn giàu khoáng chất Seleniun đảm bảo sự khỏe mạnh của quả tim và các mạch máu. Trái lại, thiếu hụt hoạt chất này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạch vành.

Một bảng thống kê từ 25 nghiên cứu quan sát cho thấy tăng 50% nồng độ Selenium trong máu đồng nghĩa giảm 24% nguy cơ mắc bệnh động mạch vành. (10)

Công dụng của Selenium còn bao gồm giảm các dấu hiệu viêm, một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh tim mạch.

Bằng chứng là bảng đánh giá tổng hợp từ 16 cuộc nghiên cứu ở hơn 433.000 bệnh nhân tim mạch vành cho thấy việc bổ sung Selenium giúp làm giảm mức CRP (Protein phản ứng C – C – reactive protein) gây viêm.

Mặt khác, nó còn giúp làm tăng mức độ Glutathione Peroxidase, một chất chống oxy hóa mạnh. (11)

Điều này cho thấy Selenium có tác dụng giảm nguy cơ mắc bệnh tim bằng cách giảm viêm và stress oxy hóa trong cơ thể. Stress oxy hóa và viêm nhiễm nội là các yếu tố chính gây xơ vữa động mạch, tích tụ các mảng bám bên trong thành động mạch.

Xơ vữa động mạch nghiêm trọng sẽ dẫn đến tắc nghẽn mạch, khiến huyết áp cao, dài ngày có thể gây ra các chứng bệnh nguy hiểm như bệnh động mạch vành, đau tim và đột quỵ. (12)

Vì vậy, việc bổ sung Selenium vào chế độ ăn tự nhiên mỗi ngày là phương pháp khôn ngoan giúp kéo giảm mức độ stress oxy hóa và viêm tới mức thấp nhất, phù hợp với phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

TÓM LẠI:

Selenium kiểm soát mức độ stress oxy hóa giúp bảo vệ tim và làm giảm nguy cơ mắc bệnh động mạch vành.

4. Selenium có tác dụng ngăn ngừa thoái hóa thần kinh

Bất ổn thần kinh tạo ra những tác động không tốt cho não bộ, lâu ngày có thể dẫn đến các chứng hay quên hoặc mất trí.

Chúng ảnh hưởng đến cách não bộ hình thành ý nghĩ, làm gia tăng những suy nghĩ và hành vi tiêu cực.

Thống kê cho thấy, tỷ lệ người mắc bệnh Alzheimer và các bệnh liên quan đến thần kinh đang ngày một gia tăng. Do vậy, việc chăm lo nhiều hơn cho sức khỏe tâm thần đang là một điều bức thiết.

Stress oxy hóa là một trong những nhân tố làm khởi phát và tiến triển các bệnh thần kinh như Parkinson, Alzheimer và bệnh đa xơ cứng. (13)

Một số nghiên cứu cũng cho thấy rằng phần đông những người mắc bệnh Alzheimer có nồng độ Selenium trong máu thấp. (14, 15)

Ngoài ra, cả thực phẩm tự nhiên và thực phẩm chức năng Selenium đều mang lại tác dụng như nhau, giúp cải thiện trí nhớ cho người bệnh Alzheimer. (16)

Thực phẩm tự nhiên giàu Selenium nhất là hạt quả hạch Brazil.

Một nghiên cứu cho thấy, các đối tượng được chẩn đoán suy giảm nhận thức thể hiện khả năng nghe nói, giao tiếp lưu loát hơn khi ăn quả này mỗi ngày. (17)

Hai nghiên cứu khác trên người bệnh Alzheimer kết luận rằng, chế độ ăn nhiều loại thực phẩm giàu Selenium như hải sản và các loại hạt, làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. (18, 19)

TÓM LẠI:

Chế độ ăn nhiều thực phẩm giàu Selenium có thể giúp ngăn ngừa hoặc giảm tình trạng thoái hóa trí não, cải thiện các triệu chứng mất trí ở người bệnh Alzheimer.

5. Selenium có tác dụng cân bằng kích thích tố

Các mô tại tuyến giáp có lượng Selenium cao hơn bất kỳ cơ quan nào khác, nó rất quan trọng đối với các hoạt động của tuyến giáp. (20)

Nó có vai trò thiết yếu trong việc sản xuất các kích thích tố, đồng thời có chức năng bảo vệ tuyến giáp chống lại tổn thương oxy hóa.

Tuyến giáp khỏe mạnh tạo nền tảng vững chắc cho các hoạt động trao đổi chất, kiểm soát tăng trưởng và phát triển của bộ máy sinh học. (21)

Thiếu hụt Selenium có thể gây ra các vấn đề bất ổn tại cơ quan này, ví dụ như suy giáp (viêm tuyến giáp Hashimoto).

Khi khảo sát trên 6.000 đối tượng cho thấy các đối tượng có nồng độ Selenium trong máu thấp có nguy cơ suy giáp cao hơn. (22)

Một số nghiên cứu cũng đồng ý rằng, các bệnh nhân suy giáp đã cải thiện bệnh trạng khi sử dụng thực phẩm chức năng Selenium.

Cùng quan điểm, một đánh giá khác trên bệnh nhân suy giáp Hashimoto cho thấy bổ sung Selenium bằng thực phẩm chức năng đều đặn mỗi ngày trong 3 tháng giúp các bệnh nhân cải thiện tâm trạng và sức khỏe toàn diện. (23)

Hy vọng nhiều nghiên cứu hơn sẽ được tiến hành trong tương lai để khẳng định tác dụng bổ trợ điều trị suy giáp Hashimoto của thực phẩm chức năng Selenium.

TÓM LẠI:

Selenium bảo vệ tuyến giáp khỏi stress oxy hóa và rất cần thiết cho hoạt động sản xuất hoóc mon tại cơ quan này. Nhiều nghiên cứu đến nay cho thấy nó có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh suy giáp Hashimoto và các bệnh tuyến giáp khác.

6. Selenium có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch

Hệ miễn dịch có chức năng duy trì sự khỏe mạnh của cơ thể. Hệ thống này hoạt động không ngưng nghỉ để xác định và ngăn chặn các mối đe dọa tiềm ẩn với sức khỏe như virút, vi khuẩn hay ký sinh trùng.

Với khả năng chống và giảm stress oxy hóa, công dụng của Selenium là tăng cường chức năng miễn dịch, kháng khuẩn và giúp giảm tình trạng viêm nhiễm.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng duy trì nồng độ Selenium thích hợp trong máu có thể giúp tăng cường hệ miễn dịch.

Ngược lại, thiếu hụt Selenium đã cho thấy khả năng yếu kém và phản ứng chậm hơn ở các tế bào miễn dịch. (24)

Các nghiên cứu ghi nhận thêm rằng thiếu hụt Selenium còn làm tăng nguy cơ tử vong và khiến bệnh tình tiến triển nghiêm trọng hơn ở người bệnh HIV, trong khi thực phẩm chức năng Selenium được chứng minh giúp cải thiện triệu chứng cho những bệnh nhân này. (25)

Ngoài ra, thực phẩm chức năng Selenium còn hỗ trợ giúp tăng cường hệ thống miễn dịch ở các nhóm bệnh như bệnh cúm, lao và viêm gan C. (26)

TÓM LẠI:

Selenium rất quan trọng đối với hệ thống miễn dịch. Nồng độ Selenium cao có thể hỗ trợ cải thiện miễn dịch ở các bệnh nhân HIV, cúm, lao và viêm gan C.

7. Selenium có tác dụng giảm hen suyễn

Hen suyễn là một căn bệnh viêm đường hô hấp mãn tính, gây phù nề đường hô hấp, ngăn cản khí lưu thông ra vào gây ra các triệu chứng khó thở, thở khò khè, ho và tức ngực. (27)

Có bằng chứng cho thấy rằng stress oxy hóa và viêm nhiễm nội là một trong những nguyên nhân gây hen suyễn. (28)

Selenium có tác dụng làm giảm các triệu chứng của bệnh hen suyễn.

Các bệnh nhân hen suyễn thường được báo cáo nồng độ Selenium trong máu thấp hơn người không mắc bệnh.

Trên thực tế, một nghiên cứu nữa cho thấy những bệnh nhân hen suyễn có nồng độ Selenium trong máu cao hơn có sức khỏe phổi và hệ hô hấp tốt hơn. (29).

Bổ sung Selenium từ thực phẩm chức năng có thể giúp làm giảm các triệu chứng của bệnh hen suyễn.

Trong một nghiên cứu, các bệnh nhân hen suyễn được cho bổ sung 200 mcg Selenium mỗi ngày giúp làm giảm tỷ lệ lệ thuộc vào thuốc điều trị corticosteroid. (30)

Tuy nhiên, các nghiên cứu về chủ đề này này cho thấy nhiều kết quả xung đột. Các nhà khoa học cho rằng cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn mới có thể đi đến kết luận đồng thuận. (31)

TÓM LẠI:

Ở một góc độ nào đó, Selenium với khả năng giảm viêm có thể đem lại lợi ích cho người bệnh hen suyễn. Tuy nhiên, vẫn cần khảo sát thêm để bảo đảm cho khả năng này.

Danh sách thực phẩm giàu Selenium

Có khá nhiều thực phẩm tự nhiên có chứa Selenium.

Sau đây là thành phần tỷ lệ Selenium tương ứng với từng loại thực phẩm:

  • Hạt quả hạch Brazil: 1 hạt 5g chứa đến 137% RDI (RDI là nhu cầu mỗi ngày)
  • Cá bơn Halibut: 160g chứa 106% RDI
  • Cá ngừ vây vàng: 85g chứa 77% RDI
  • Hàu: 85g chứa 77% RDI
  • Hạt hướng dương: 56g chứa 62% RDI
  • Nấm Shiitake: 145g chứa 51% RDI
  • Thịt gà: 140g chứa 50% RDI
  • Trứng: 2 quả trứng 100g chứa 44% RDI
  • Cá mòi: 4 con cá mòi 48g chứa 36% RDI

Đối với thực phẩm thực vật, hàm lượng selenium phụ thuộc vào vùng đất nơi chúng được gieo trồng.

Ví dụ, nồng độ Selenium trong quả hạch Brazil cho thấy khác nhau tùy vào khu vực đất trồng. Với một quả cùng trọng lượng, nơi này ra quả với 288% Selenium, nơi khác chỉ có 11%. (32)

Đó cũng là lý do cho thấy chế độ ăn uống đa dạng luôn đem lại những lợi ích vô giá cho sức khỏe toàn diện.

Vài gợi ý Quả hạch Brazil từ các gian hàng trực tuyến đáng tin cậy cho bạn:

  1. Raw Brazil Nuts 32oz (2 Pounds) Superior to Organic
  2. 100% Natural We Got Nuts – Brazil Nuts – 2 Pounds
  3. Honest to Goodness – Hạt quả hạch Brazil 200g (Nguồn hàng trong nước – đặt mua từ Shopee)

TÓM LẠI:

Các loại thực phẩm giàu Selenium bao gồm hải sản, các loại hạt và nấm. Luôn áp dụng chế độ ăn đa dạng nhiều loại thực phẩm.

Cần lưu ý gì khi bổ sung Selenium?

Mặc dù ta thấy rằng Selenium sở hữu khá nhiều công dụng và lợi ích đối với sức khỏe nhưng lợi sẽ bất cập hại khi dư thừa khoáng chất này.

Nghiêm trọng hơn, bổ sung Selenium liều cao có thể gây ngộ độc hoặc thậm chí tử vong.

Mặc dù ngộ độc Selenium là hiếm khi xảy ra, nhưng chúng ta cũng nên lưu ý và ăn sao cho gần với mức khuyến nghị là 55 mcg/ngày và tuyệt đối không được ăn nhiều hơn 400 mcg/ngày. (33)

Bên cạnh đó, quả hạch Brazil chứa hàm lượng Selenium rất cao, bạn nên ăn có kiểm soát, vài ba quả trong ngày.

Trường hợp bạn sử dụng thực phẩm chức năng, hãy tuân thủ đúng liều lượng khuyến dùng.

Các triệu chứng ngộ độc/quá liều Selenium có thể bao gồm:

  • buồn nôn, nôn
  • chóng mặt
  • ruy rẩy
  • đau nhức cơ
  • da mặt ửng đỏ
  • rụng tóc

Trong một số trường hợp nhiễm độc nặng (nhiều hơn 400 mcg/ngày) đã được báo cáo rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng thần kinh, đau tim, suy thận hoặc thậm chí gây tử vong. (34)

Một nghiên cứu được công bố trực tuyến trên The Lancet cho biết các thực phẩm chức năng Selenium sẽ rất có lợi cho sức khỏe nếu được bổ sung đúng cách và cơ thể đang đích thực ở trong tình trạng thiếu hụt. Ngược lại, quá liều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.

Các tác giả nghiên cứu cũng cho biết rằng số lượng người sử dụng thực phẩm chức năng Selenium đã tăng đáng kể trong vài năm qua.

Margaret Rayman – tác giả nghiên cứu từ Đại học Surrey, Guilford, Vương quốc Anh, nói rằng:

“Các sản phẩm thực phẩm chức năng Selenium được tiêu thụ với số lượng rất lớn trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Venezuela, Canada, Mỹ và Nhật Bản, trong khi đó người dân tiêu thụ ít hơn ở Châu Âu. Thực phẩm chức năng bổ sung Selenium rất được ưa chuộng, đặc biệt là ở Mỹ, nơi có đến 50% dân số sử dụng thực phẩm chức năng.”

Selenium là một khoáng chất vi lượng rất cần thiết cho sức khỏe và nó sẽ mang lại lợi ích với liều chuẩn.

Hàm lượng selenium trong cơ thể hoặc nồng độ trong máu cao đã được chứng minh giúp cải thiện khả năng sinh sản của nam giới, bảo vệ cơ thể chống lại các bệnh ung thư như ung thư phổi, bàng quang, đại tràng và tuyến tiền liệt.

Trong khi đó, hàm lượng selenium máu thấp đã được chứng minh có mối liên hệ với khả năng miễn dịch kém, xử lý thần kinh, nhận thức chậm và tỷ lệ tử vong cao hơn.

Hướng dẫn chế độ dinh dưỡng giai đoạn 2015-2020 tại Mỹ khuyến khích người dân nên ưu tiên bổ sung Selenium từ thực phẩm tự nhiên ví dụ như quả hạch Brazil.

Mặt khác, khi bạn chọn dùng thực phẩm chức năng Selenium, hãy đảm bảo lựa chọn loại có thương hiệu nguồn gốc xuất xứ.

Chúng tôi đề xuất hai sản phẩm sau với nhiều lượt phản hồi tích cực từ người dùng:

NOW Foods Selenium 200 mcg VCaps    |   Puritan’s Pride Absorbable Selenium 200mcg (Nguồn hàng trong nước – đặt mua từ Shopee)

TÓM LẠI:

Ngộ độc/quá liều Selenium là rất hiếm, nhưng bổ sung quá liều dù là từ thực phẩm chức năng hoặc thực phẩm tự nhiên đều có thể gây ra những tác dụng phụ nguy hại.

Tổng quan

Selenium là khoáng chất tuyệt đối cần thiết cho nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể chúng ta.

Nếu không phải là người quá am hiểu, bạn chỉ cần ghi nhớ vài đặc điểm như Selenium có vai trò trong quá trình trao đổi chất, hỗ trợ hoạt động tuyến giáp cân bằng kích thích tố, bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương do stress oxy hóa và tăng khả năng sinh sản.

Công dụng của Selenium là hỗ cường hóa hệ miễn dịch, làm chậm quá trình thoái hóa thần kinh và thậm chí làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

(Các) liên kết gợi ý sản phẩm liên quan trong bài viết được chúng tôi chọn lọc căn cứ vào chất lượng, nguồn gốc minh bạch và phản hồi từ người dùng.

NỘI DUNG CÙNG CHUYÊN MỤC

vitamin E

Vitamin E: Công dụng, lợi ích và cách bổ sung

Ngoài tác dụng làm đẹp, vitamin E còn là chất chống oxy hóa mạnh rất tốt để kháng các loại bệnh tật. Hãy tìm hiểu thêm để nhận thức thật đầy đủ các lợi ích của vitamin E.
Đọc thêm
carbohydrates

Carbohydrates: Tác Dụng, Lợi ích Và Rủi Ro Sức Khỏe

Carbohydrates được gọi tắt là Carbs, là một trong bốn nhóm đại dưỡng chất đa lượng cùng với protein, nucleotide và chất béo cung cấp năng lượng chính...
Đọc thêm
omega 3 6 9

Cẩm nang toàn tập Axít béo Omega 3 6 9

Axit béo Omega 3 6 9 là các axít béo lành mạnh, việc tối ưu tỷ lệ giữa ba axit béo này mới là điều quan trọng, nó giúp bạn phòng ngừa nhiều bệnh mãn tính. cân bằng giữa ba loại axít béo này nếu được tối ưu có thể phòng ngừa nhiều bệnh mãn tính.
Đọc thêm
Vitamin tốt nhất dành cho nam giới

Vitamin tốt nhất cho nam giới

Vitamin tốt nhất cho nam giới là danh sách các vitamin đặc thù, thích hợp với hệ sinh lý của nam giới, hỗ trợ mạnh mẽ hơn các chức năng của giới tính này.
Đọc thêm
có nên bổ sung selenium

Có nên bổ sung Selenium hay không?

Thực phẩm chức năng Selenium được tiêu thụ với số lượng rất lớn trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Venezuela, Canada, Nhật và đặc biệt là tại Mỹ, nơi có đến 50% dân số sử dụng thực phẩm chức năng.
Đọc thêm

NỘI DUNG CÙNG CHUYÊN MỤC

Vitamin E: Công dụng, lợi ích và cách bổ sung

vitamin E
Ngoài tác dụng làm đẹp, vitamin E còn là chất chống oxy hóa mạnh rất tốt để kháng các loại bệnh tật. Hãy tìm hiểu thêm để nhận thức thật đầy đủ các lợi ích của vitamin E.
Đọc thêm

Carbohydrates: Tác Dụng, Lợi ích Và Rủi Ro Sức Khỏe

carbohydrates
Carbohydrates được gọi tắt là Carbs, là một trong bốn nhóm đại dưỡng chất đa lượng cùng với protein, nucleotide và chất béo cung cấp năng lượng chính...
Đọc thêm

Cẩm nang toàn tập Axít béo Omega 3 6 9

omega 3 6 9
Axit béo Omega 3 6 9 là các axít béo lành mạnh, việc tối ưu tỷ lệ giữa ba axit béo này mới là điều quan trọng, nó giúp bạn phòng ngừa nhiều bệnh mãn tính. cân bằng giữa ba loại axít béo này nếu được tối ưu có thể phòng ngừa nhiều bệnh mãn tính.
Đọc thêm

Vitamin tốt nhất cho nam giới

Vitamin tốt nhất dành cho nam giới
Vitamin tốt nhất cho nam giới là danh sách các vitamin đặc thù, thích hợp với hệ sinh lý của nam giới, hỗ trợ mạnh mẽ hơn các chức năng của giới tính này.
Đọc thêm

Có nên bổ sung Selenium hay không?

có nên bổ sung selenium
Thực phẩm chức năng Selenium được tiêu thụ với số lượng rất lớn trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Venezuela, Canada, Nhật và đặc biệt là tại Mỹ, nơi có đến 50% dân số sử dụng thực phẩm chức năng.
Đọc thêm