Bệnh trầm cảm là chứng rối loạn tâm lý, gây ra cảm giác buồn bã, lo âu, chán nản liên tục và không còn hứng thú với cuộc sống. Dưới góc độ chuyên môn, trầm cảm được phân chia thành nhiều nhóm riêng biệt dựa vào đặc tính biểu hiện của từng nhóm.

Buồn bã, thất vọng, không có hứng thú hay niềm vui trong cuộc sống là những cảm giác quen thuộc với mỗi người. Tuy nhiên, nếu những biểu hiện này diễn ra thường xuyên và ảnh hưởng đáng kể tới cuộc sống của chúng ta thì rất có thể đó là bệnh trầm cảm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trầm cảm là căn bệnh phổ biến nhất trên toàn thế giới và họ ước tính được có tới 350 triệu người bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này.

Đọc nhanh

  • Bệnh trầm cảm xuất hiện nhiều hơn ở nữ giới.
  • Triệu chứng: thường xuyên buồn, chán nản, mất hứng thú với những hoạt động mà trước đây đã từng là niềm vui.
  • Tổn thất về mặt tinh thần gây rối loạn tâm lý, ví dụ như mất đi người thân, không được xem là bệnh trầm cảm.
  • Nguyên nhân của bệnh trầm cảm không thể xác định một cách rõ ràng. Nó có thể có nguồn gốc từ các yếu tố như tâm lý, môi trường, rối loạn sinh học, di truyền hoặc sự kết hợp của các yếu tố này.

Bệnh trầm cảm là gì

bệnh trầm cảm

Tư vấn chẩn đoán với chuyên gia tâm lý

Bệnh trầm cảm là một chứng rối loạn lo âu kéo dài, gây ra cảm giác buồn, thất vọng, mất hứng thú với cuộc sống, trung bình từ 6 đến 8 tháng.

Việc chẩn đoán bệnh trầm cảm bắt đầu bằng việc đăng ký tham gia tư vấn chuyên môn với bác sĩ/chuyên gia tâm lý để khám phá nguyên nhân để có phương án điều trị thích hợp.

Để đánh giá mức độ bệnh trầm cảm, bác sĩ thường có một số bảng câu hỏi. Chẳng hạn như thang đánh giá trầm cảm Hamilton có 21 câu hỏi, những câu trả lời sẽ được quy đổi ra các mức điểm phản ánh tình trạng nói lên mức độ nghiêm trọng của bệnh. Đây cũng là một trong những công cụ chuẩn đoán trầm cảm được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới.

Dấu hiệu của bệnh trầm cảm

bệnh trầm cảm

Tâm trạng chán nản, mất hứng thú đối với các hoạt động từng yêu thích

Các triệu chứng và biểu hiện của bệnh trầm cảm có thể bao gồm:

  • Tâm trạng chán nản
  • Không còn hứng thú với những hoạt động đã từng mang lại niềm vui cho đối tượng mắc bệnh
  • Giảm cân không chủ ý (không ăn kiêng) hoặc ăn không ngon miệng
  • Khó ngủ, mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều
  • Dễ kích động tâm lý, ví dụ như cảm giác bồn chồn, liên tục đi ra đi vào
  • Hoạt động chậm chạp
  • Cảm thấy mệt mỏi hoặc mất năng lượng
  • Cảm giác vô giá trị, mặc cảm, tội lỗi
  • Giảm sút khả năng suy nghĩ hay tập trung
  • Mất hứng thú với tình dục
  • Trầm cảm nặng thường đi đôi với những suy nghĩ về cái chết hoặc cố gắng tìm cách tự sát

Nguyên nhân

bệnh trầm cảm

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh trầm cảm

Nguyên nhân của trầm cảm có thể do một yếu tố riêng lẻ hay sự kết hợp của nhiều yếu tố tác động. Các yếu tố kết hợp bao gồm: gen di truyền, sinh học (thay đổi mức độ dẫn truyền thần kinh), môi trường sống và xã hội.

Một số người có nguy cơ trầm cảm cao hơn những người khác nếu họ gặp phải những vấn đề sau :

  • Các biến cố trong cuộc sống như mất đi người thân, vợ chồng ly hôn, các vấn đề trong công việc, mối quan hệ với bạn bè và gia đình, khó khăn về tài chính…
  • Tính cách: những người tự ti, bi quan, quá độc lập hay thường tự chỉ trích bản thân sẽ dễ rơi vào trạng thái trầm cảm
  • Yếu tố di truyền: Có người thân trong gia đình có tiền sử mắc trầm cảm
  • Sang chấn tâm lý thời thơ ấu
  • Sử dụng một số thuốc được kê theo đơn như thuốc ngủ, thuốc chữa cao huyết áp và các loại thuốc khác
  • Lạm dụng rượu và chất kích thích
  • Từng bị chấn thương vùng đầu
  • Đã từng bị trầm cảm trong quá khứ có nguy cơ tái phát bệnh cao hơn
  • Mắc những căn bệnh nặng hay bệnh mãn tính, chẳng hạn như bệnh tim, tiểu đường, ưng thư…

Cách chữa bệnh trầm cảm

Trầm cảm là căn bệnh tâm lý hoàn toàn có thể chữa trị qua 3 phương pháp sau: hỗ trợ tâm lý từ gia đình, tâm lý trị liệu và điều trị bằng thuốc.

Tâm lý trị liệu

Các liệu pháp tâm lý hoặc trao đổi với bệnh nhân trầm cảm bao gồm liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), liệu pháp cá nhân và tập trung trực tiếp vào vấn đề.

Với những bệnh nhân mắc trầm cảm nhẹ, tâm lý trị liệu là lựa chọn thích hợp để điều trị; khi bệnh tình nghiêm trọng hơn, liệu pháp này có thể áp dụng cùng với những cách điều trị khác.

CBT và liệu pháp cá nhân là hai hình thức trị liệu tâm lý chính được sử dụng trong điều trị trầm cảm. CBT có thể được sử dụng trong các cuộc trao đổi 1:1 giữa bệnh nhân với chuyên gia tâm lý, theo nhóm hoặc qua điện thoại.

Một số nghiên cứu mới cho thấy liệu pháp CBT cũng phát huy tác dụng thông qua máy tính.

Thuốc chống trầm cảm

Thuốc điều trị trầm cảm thuộc hạng mục thuốc kê toa, chỉ được áp dụng khi thực sự cần thiết, không khuyến dùng cho trẻ nhỏ và được theo dõi hành vi sát sao khi dùng điều trị cho trẻ vị thành niên.

Một số loại thuốc thường dùng trong điều trị trầm cảm:

  • Thuốc ức chế Serotonin có chọn lọc (SSRIs)
  • Thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOIs)
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng
  • Thuốc chống trầm cảm không điển hình
  • Thuốc ức chế tái hấp thu trên Serotonin và Noradrenaline (SNRI)

Mỗi loại thuốc chữa trầm cảm hoạt động dựa trên chất truyền dẫn thần kinh khác nhau. Chúng cần được sử dụng theo chỉ dẫn của bác sĩ, ngay cả sau khi các triệu chứng đã được cải thiện nhằm ngăn ngừa bệnh tái phát.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) đưa ra cảnh báo “Thuốc chống trầm cảm có nguy cơ làm tăng ý định tự tử ở trẻ nhỏ, thiếu niên và vị thành niên trong vài tháng đầu điều trị.”

Tập thể dục

Thể dục aerobic có thể giúp điều trị trầm cảm nhẹ vì nó làm tăng mức endorphin và kích thích tố truyền dẫn thần kinh norepinephrine, một hóc-mon chi phối tâm trạng.

Liệu pháp sốc điện

Khi trầm cảm đạt đến một giới hạn mà liệu pháp tâm lý và dược liệu không giúp cải thiện bệnh trạng, liệu pháp sốc điện (electroconvulsive) sẽ được ứng dụng.

Bệnh trầm cảm có mấy loại

Tùy theo đặc tính biểu hiện của từng bệnh án, trầm cảm được phân loại vào từng nhóm khác nhau.

Trầm cảm đơn cực và lưỡng cực

Khi bệnh nhân có biểu hiện tỏ ra chán nản thường xuyên, được xem là trầm cảm đơn cực. Trầm cảm đơn cực thể hiện cảm giác lo âu thường trực, không quan sát thấy một khoảnh khắc hưng phấn nào xuất hiện.

Trầm cảm lưỡng cực xảy ra khi người bệnh tỏ ra chán nản thất thường, tức đôi lúc vẫn hành xử như một người bình thường.

Nghiên cứu cho thấy rằng thời gian chán nản quan sát được ở người bệnh được xem là rối loạn lưỡng cực lên đến 40%, vì thế việc xếp loại đôi lúc gây không ít khó khăn cho các chuyên gia.

Trầm cảm với biểu hiện tâm thần

Đặc trưng của nhóm này do nó kèm theo rối loạn tâm thần. Rối loạn tâm thần được xác định khi người bệnh có biểu hiện ảo tưởng/giác, niềm tin và hành động tách rời khỏi thực tại.

Trầm cảm sau sinh

Hội chứng buồn sau sinh xuất hiện ở một số phụ nữ, đây là dạng trầm cảm đặc biệt được xếp vào nhóm trầm trọng.

Trầm cảm theo mùa

Người sinh sống ở những vùng/quốc gia có mùa đông kéo dài hoặc thời tiết lạnh như bắc/nam cực chịu ảnh hưởng nhiều hơn do thiếu ánh sáng mặt trời, tác động đến tâm/sinh lý dẫn đến bệnh trầm cảm theo mùa.

Trong một thế giới thay đổi và phát triển liên tục, bệnh trầm cảm ngày càng trở nên phổ biến và đáng báo động khi con người phải chịu nhiều áp lực từ công việc, học tập hay các mối quan hệ xã hội. Việc phòng bệnh càng nên được chú trọng bằng cách áp dụng lối sống cân bằng, tư duy tích cực, luyện tập thể chất mỗi ngày cùng chế độ ăn uống phù hợp.

Antidepressant use in children, adolescents, and adults. (2007, February 2). Retrieved from http://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/InformationbyDrugClass/UCM096273

Depression. (n.d.). Retrieved from http://www.nami.org/Learn-More/Mental-Health-Conditions/Depression

Depression. (2015, October 7). Retrieved from http://www.cdc.gov/nchs/fastats/depression.htm

Depression. (2016, April). Retrieved from http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs369/en/

Depression. (2016, May). Retrieved from http://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression/index.shtml

Depression – summary. (n.d.). Retrieved from http://cks.nice.org.uk/depression#!topicsummary

Depressive disorders. (2013, November). Retrieved from http://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/mood-disorders/depressive-disorders

Hamilton depression rating scale. (n.d.). Retrieved from http://www.assessmentpsychology.com/HAM-D.pdf

Herkov. M. (2016, July 17). About interpersonal therapy. Retrieved from http://psychcentral.com/lib/about-interpersonal-therapy/

Hirschfeld, R.M. (2014). Differential diagnosis of bipolar disorder and major depressive disorder. Journal of Affective Disorders. 169 S1 (2014) S12–S16. Retrieved from http://www.jad-journal.com/article/S0165-0327(14)70004-7/pdf

Markowitz, J.C., Weissman, M.. (2004, October). Interpersonal psychotherapy: principles and applications. World Psychiatry. 3(3): 136–139. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1414693/

Rice, S. M., Goodall, J., Hetrick, S. E., Parker, A. G., Gilbertson, T., Amminger, G. P., … Alvarez-Jimenez, M. (2014). Online and social networking interventions for the treatment of depression in young people: a systematic review. Journal of medical Internet research, 16(9). Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4180352/

Understanding antidepressant medications. (2009, January 9). Retrieved from http://www.fda.gov/forconsumers/consumerupdates/ucm095980.htm#TypesofAntidepressants

NỘI DUNG LIÊN QUAN
Làm thế nào để đối phó với cơn trầm cảm Phần lớn cho thấy, cơn trầm cảm thường xuất hiện và tấn công vào thời điểm phát sinh những biến cố căng thẳng trong cuộc sống. Người bệnh nên trang bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết để đối phó v...
Trầm cảm rối loạn tâm thần là gì? Trầm cảm rối loạn tâm thần là bệnh trầm cảm xuất hiện cùng các dấu hiệu tâm thần, ảnh hưởng nặng và nghiêm trọng đến tâm trạng, hành vi và các cơ chế sinh học khác nhau trên cơ thể....
Serotonin là gì và nó có tác dụng gì đối với cơ thể? Serotonin là một chất hóa học sở hữu nhiều chức năng và đôi khi người ta gọi nó là “phân tử hạnh phúc” do khả năng làm sản sinh những cảm xúc tốt đẹp....
Hiếm muộn và trầm cảm: triệu chứng và cách khắc phục Hiếm muộn và trầm cảm đôi khi xuất hiện cùng nhau. Hiếm muộn gây ra những căng thẳng, chán nản lâu ngày dẫn đến bệnh trầm cảm.
Đàn ông thiếu sức sống và sự sung mãn do đâu? Chế độ sinh hoạt thiếu khoa học và các vấn đề về sức khỏe hay bệnh tật là các tác nhân phổ biến gây ra tình trạng thiếu sức sống ở đàn ông.